Premier mówił wczoraj o Unii zupełnie innym językiem. Zapowiedź, że Polska – jeżeli nie zostaną spełnione nasze postulaty – może nie dołączyć do paktu fiskalnego, ukochanego dziecka Sarkozy’ego i Merkel, zabrzmiała mocno. Podobnie jak słowa, że krytyka Viktora Orbana jest przesadzona i niesprawiedliwa, oraz zapowiedź, że Budapeszt może liczyć na polityczne wsparcie Warszawy.

Połączenie obu tych spraw nie jest przypadkowe. Obie są bowiem dla nas kluczowe. Węgry to nie tylko nasz „przyjaciel” – jak powiedział Tusk – ale kraj znajdujący się w podobnej sytuacji jak my. W interesie Warszawy leży, aby Bruksela nie traktowała „nowych państw” Wspólnoty jak młodszych, ubogich braci. I nie karciła ich jak sztubaków, gdy – jej zdaniem – zaczynają „odchodzić od europejskich wartości”.

Podobnie jest z paktem fiskalnym. Pomysł, że Polska nie mogłaby brać udziału w szczytach eurolandu, nawet jeżeli podpisze pakt fiskalny, jest niezrozumiały. Dobrze wiedzieć, co robią największe kraje Unii i na co idą nasze – niemałe – pieniądze. Jeszcze w zeszłym tygodniu o tej sytuacji Donald Tusk mówił: „Trudno, nie wszystko można wygrać”, sugerując, że musimy się zgodzić na dyktat eurolandu niedopuszczający nas nawet do udziału w szczytach. Dobrze, że zmienił zdanie i podejmuje walkę. Dobrze też, że mamy silnych sojuszników, jakimi są Parlament Europejski i Komisja Europejska.

Opowieści o wspólnym europejskim interesie i zjednoczonej Europie brzmią pięknie. Ale gdy pojawiają się problemy, każdy walczy o swoje narodowe interesy. Od dawna rozumieją to Francuzi i Niemcy, dobrze, że zrozumieli to także Polacy.

Wydawało mi się, że już nic w Polsce nie jest w stanie mnie zdziwić, ale te słowa – dotyczące największej ze zbrodni dokonanej na Polakach – są wstrząsające. Odrzućmy zresztą na bok uczucia narodowe. Nikt nie każe Nowickiemu utożsamiać się z Polską i polskością. Ma wolny wybór. Jak jednak można z takim brakiem wrażliwości pisać o olbrzymiej ludzkiej tragedii? Ponad 20 tysięcy ludzi zostało zamordowanych strzałem w tył czaszki.

Zawsze powtarzam, że w podejściu do własnej martyrologii i historycznej wrażliwości powinniśmy brać przykład z Żydów. W Izraelu podobne sformułowanie w odniesieniu do Holokaustu wywołałoby trzęsienie ziemi. Aż trudno wyobrazić sobie konsekwencje – w tym prawne – jakie spadłyby na osobę, która cieszyłaby się z faktu wymordowania Żydów. I to jeszcze używając przy tym narodowo-socjalistycznej retoryki.

Człowiek oczywiście nie może odpowiadać za poglądy członka rodziny. Gdyby któryś z rodziców takiego Izraelczyka sprawował w państwie żydowskim wysoką funkcję publiczną, oczywiście nikt – może poza największymi radykałami – nie robiłby mu z tego powodu przykrości. Ale pod warunkiem, że w jasny sposób odciąłby się od poglądów syna i potępił wysławiające Hitlera wypowiedzi.

Tymczasem co w sprawie sympatii swego syna do Stalina ma do powiedzenia Wanda Nowicka? Otóż, oznajmiła ona, że „młody człowiek ma prawo do lewicowych poglądów” i przytoczyła – zresztą mocno zniekształcone i przeinaczone – słynne powiedzenie Bismarcka: „Jeżeli ktoś nie był komunistą za młodu, to nie będzie przyzwoitym człowiekiem”.

Powróćmy do izraelskiego porównania. Gdyby tamtejszy urzędnik skomentował prohitlerowskie wystąpienie syna słowami, że „młody człowiek ma prawo do prawicowych poglądów” i że „jeżeli ktoś nie był za młodu nazistą, to nie będzie przyzwoitym człowiekiem”, byłby skończony. Zarówno jako polityk, jak i jako człowiek. Nikt nigdy nie podałby mu w Izraelu ręki.

Co dzieje się w Polsce? Wanda Nowicka pozostaje ulubienicą lewicowych mediów. Przedstawia się ją jako udręczoną przez prawicę męczenniczkę. Kilka dni temu pisałem tekst o rówieśnikach niepodległości. Ludziach urodzonych w 1918 roku. Jeden z nich, były więzień sowieckich łagrów i lotnik Dywizjonu 300, Czesław Blicharski powiedział mi, że jest obecną Polską rozczarowany. Że nie czuje się w niej u siebie. Teraz wiem, co miał na myśli. Przed wojną coś takiego byłoby nie do pomyślenia.

Pochodzi ze Stratynia w powiecie Rohatyn w Galicji. Całą młodość spędził w Gródku Jagiellońskim w pobliżu Lwowa. – W miasteczku znajdował się staw, a na nim były wyspy. Mieszkały na nich słowiki, które wieczorami urządzały wspaniałe koncerty. Podobno uwielbiał ich słuchać król Władysław Jagiełło, który kilka razy przyjeżdżał do Gródka. To właśnie tam w roku 1434 umarł – opowiada ksiądz. On sam, jako podrostek, łapał w stawie ryby i patrzył na miejsce, gdzie niegdyś wznosił się zamek Jagiełły.

Czytaj cały tekst

Od momentu przejęcia władzy Kaddafi obsesyjnie bał się kontrrewolucji i wszędzie doszukiwał się spisków. Przeciwnicy dyktatora byli ścinani lub wieszani podczas publicznych egzekucji transmitowanych przez telewizję. Kaddafi podobno osobiście uczestniczył w mordach. Macki dyktatora sięgały także za granicę. Wysłani przez niego zabójcy mordowali tam libijskich dysydentów, a opłacani terroryści dokonywali zamachów na samoloty pasażerskie. W najgłośniejszym, nad szkockim Lockerbie w 1988 roku, zginęło 270 osób.

Pomimo obciążających go zbrodni w ostatnich latach Kaddafi miał status celebryty. Zachodnia prasa pisała o nim ciepło, gdy ubrany w malowniczy strój rozbijał namioty na trawnikach europejskich stolic. Z groteskowym przywódcą zasobnego w surowce państwa obściskiwali się w blasku fleszy najważniejsi europejscy politycy: Silvio Berlusconi, Tony Blair, Nicolas Sarkozy.

Dopiero gdy sami Libijczycy – zainspirowani falą arabskich rewolucji – złapali za broń, Zachód przyszedł im z pomocą. A i to nie bezinteresownie. To powód do rozczarowania dla libijskich opozycjonistów, którzy wskazywali, że dyktator się nie zmienił. Choć rzeczywiście przestał wysadzać zachodnie samoloty, to represje wobec opozycji tylko się nasiliły. Głosy te były jednak zbywane wzruszeniem ramion.

Wreszcie Kaddafi dostał to, na co zasłużył. Jeżeli można czuć niedosyt, to szkoda że nie udało się wziąć go żywcem. Powinien był bowiem stanąć przed libijskim trybunałem. Cały świat mógłby wówczas dowiedzieć się o zbrodniach człowieka, z którym robił lukratywne interesy. A Kaddafi przed śmiercią musiałby spojrzeć w oczy rodzinom swoich ofiar.

Wymiana jeńców to wspaniały moment dla rodziny Gilada, która od pięciu lat prowadziła kampanię mającą na celu jego uwolnienie. A jednocześnie to moment niezwykle tragiczny dla rodzin Izraelczyków zamordowanych przez zwalnianych obecnie terrorystów. Ci ludzie czują się zdradzeni i oszukani przez własne państwo. Trudno im się dziwić.

To była zapewne najtrudniejsza decyzja w karierze premiera Benjamina Netanjahu. Zwyciężyła jednak słynna izraelska zasada, że „nigdy nie zostawia się własnych żołnierzy poza linią wroga”. Każdy obywatel Izraela — w kraju tym obowiązkową służbę wojskową odbywają także kobiety — musi mieć gwarancję, że jego rząd zrobi wszystko by wydostać go z tarapatów.

Trudno jednak nie zgodzić się z ekspertami, którzy ostrzegają, że wymiana została odebrana przez Hamas i innych wrogów Izraela jako dowód na jego słabość. Że sprowokuje skrajne organizacje do porywania kolejnych żołnierzy i stawiania kolejnych, jeszcze dalej idących żądań. Statystyki wskazują również, że około 60 procent zwalnianych terrorystów wraca do swojego procederu.

Czy tak będzie i tym razem? Szalit w pierwszym, niezwykle wzruszającym wywiadzie powiedział, że cieszy się ze zwolnienia Palestyńczyków. Liczy, że nie będą już dokonywali zamachów, a wymiana otworzy drogę do pokoju na Bliskim Wschodzie. Na razie więc pozostaje nam cieszyć się wraz z rodziną, która odzyskała syna i mieć nadzieję, że przepowiednia Szalita się sprawdzi.

Choć, mówiąc szczerze, szanse na to są niezwykle niewielkie.

To Amerykanie byli „good guys”. Zarówno w Wietnamie, gdy walczyli z komunistycznym zagrożeniem, jak i w Iraku, gdy obalili krwawego satrapę Saddama Husajna.

Teraz wygląda jednak na to, że Irak rzeczywiście może się stać drugim Wietnamem. Nie chodzi jednak o moralną ocenę tej kampanii, ale o jej zakończenie. Jak wynika z doniesień Pentagonu, prezydent Barack Obama może do końca roku wycofać z Iraku niemal wszystkie jednostki US Army. Pozostawi w nim tylko 160 żołnierzy do pilnowania ambasady w Bagdadzie.

Jak przekonują zwolennicy takiego rozwiązania, pora, aby Irakijczycy stanęli na własnych nogach. Brzmi to pięknie, ale czy aby na pewno są na to gotowi? Eksperci ostrzegają, że jeżeli we względnie spokojnym obecnie Iraku zabraknie Amerykanów, sytuacja może ulec nagłemu załamaniu. Rebelianci nasilą ataki, zwaśnieni szyici i sunnici skoczą sobie do gardeł, a kraj dostanie się w orbitę wpływów Iranu.

Tym samym wysiłek ostatnich ośmiu lat i olbrzymie ofiary poniesione nie tylko przez Amerykanów, ale również przez inne państwa koalicji pójdą na marne.

Niezależnie od oceny udziału Polski w tej wojnie, jeżeli zakończy się ona klęską, będzie to oznaczało także porażkę naszego kraju. Pozostaje więc mieć nadzieję, że w Ameryce zwycięży zdrowy rozsądek.

Wojna w Iraku jest w Ameryce niepopularna i wycofanie wojsk z tego kraju może nabić punkty przed zbliżającymi się wyborami. Pozostawienie Irakijczyków samym sobie byłoby jednak nie fair. Pamiętacie państwo wstrząsające zdjęcia z Sajgonu z 1975 roku? Te, na których zrozpaczeni Wietnamczycy chwytają płozy ostatnich śmigłowców opuszczających ambasadę USA? Oby nie powtórzyło się to w Bagdadzie.

To oczywiście żart. Tak naprawdę w owej gazecie zobaczyłem coś nieco innego. Reklamę siódmych urodzin stacji Eska Rock, których oficjalnym logo jest… czerwona gwiazda:

Jakie atrakcje przewidziano z okazji obchodów? Strzelanie w tył czaszki polskim oficerom? Głodzenie na śmierć „wrogów ludu” w obozach koncentracyjnych? A może plądrowanie miast, palenie kościołów i gwałcenie burżujek? Okazuje się, że logo jest jednak nieco mylące. Radiowcy zamierzają jedynie rozdać słuchaczom „setki płyt, biletów na koncerty i gadżetów”.

Pisząc jednak poważnie: Trzecia Rzesza ma na swoim koncie 20 milionów ofiar, komuniści wymordowali – lekko licząc – 100 milionów ludzi. O ile jednak żaden przyzwoity człowiek nie odwołuje się dziś do symboliki Hitlera, o tyle symbolika Lenina, Stalina, Bieruta, Mao Zedonga i Pol Pota uważana jest za cool i trendy.

„Genialny” pomysłodawca urodzinowego logo Eski nie miał zapewne zamiaru promować zbrodniczej ideologii. Pomysł zrodził się raczej ze zwykłej ignorancji. Cała sprawa nie byłaby jednak tak irytująca, gdyby Radio Eska nie wywodziło się z podziemnego Radia „Solidarność”. Coś takiego, Panie i Panowie, wam po prostu nie przystoi.

Całe szczęście nie jest tak źle. Przede wszystkim Jerzy Hoffman uniknął sztampowego przedstawienia kampanii roku 1920 jako starcia narodu polskiego z odwiecznym wrogiem  – Rosją. W filmie wyraźnie pokazano, że gra w 1920 roku toczyła się o znacznie większą stawkę. Nie tylko o niepodległość, ale o dusze Polaków. Wojna 1920 roku była bowiem wojną nie z Rosją, ale z bolszewizmem, któremu chodziło o coś więcej niż o podbój terytorialny.

Czytaj cały tekst

Zebrani usłyszeli bowiem apel, aby Polacy przeprosili za śmierć czerwonoarmistów w obozach jenieckich. Powinniście się za to pokajać – wzywał Matwiejew – tak jak wcześniej Rosjanie pokajali się za zbrodnię katyńską. Zgromadzeni usłyszeli także, że bolszewików umarło w polskiej niewoli  28 tysięcy, a nie 16 – 18 tysięcy, jak polscy i rosyjscy badacze ustalili w wyniku gruntownych badań zakończonych siedem lat temu.

Żeby było ciekawiej, w skład owej grupy historyków wchodził również Matwiejew. Mniejsza jednak z tym, idźmy dalej. Winę za śmierć bolszewików – kontynuował historyk – ponoszą Polacy, którzy nie zapewnili im odpowiednich warunków. To przez nich w obozach miały wybuchnąć epidemie. Do tego dochodził sadyzm polskich strażników. Już na wstępie Matwiejew ogłosił, że Piłsudski był w równym stopniu odpowiedzialny za wybuch wojny co Lenin.

Tezy wygłaszane przez Matwiejewa wywoływały na sali pomruki oburzenia i zaskoczenia. Nie powinny jednak nikogo dziwić. Tym samym językiem od lat mówią bowiem nie tylko rosyjscy historycy i publicyści, ale również przywódcy. Za każdym razem, gdy Polacy wypowiadają słowo „Katyń”, oni kontrują słowami „nasi zmarli jeńcy”. My wymordowaliśmy waszych żołnierzy. Wy naszych. Jesteśmy więc kwita. Przestańmy się babrać w przeszłości i patrzmy w przyszłość.

Piszący te słowa sam był świadkiem, gdy Władimir Putin 7 kwietnia 2010 roku na konferencji prasowej w Smoleńsku – kilka godzin po spotkaniu z Donaldem Tuskiem w Katyniu, do dziś uznawanym przez niektórych za „epokowe” – porównał obie sprawy. Rosyjski premier poszedł zresztą wówczas jeszcze dalej niż Matwiejew, mówił bowiem o śmierci 32 tysięcy bolszewickich jeńców.

Czytaj cały tekst

Co roku do Polski przyjeżdża 25 tysięcy izraelskich uczniów. Wyprawy te od 20 lat stanowią przedmiot sporów między Polską a państwem żydowskim. Zdaniem strony polskiej, program wycieczek za bardzo skupia się na byłych obozach zagłady, a uczniowie są izolowani od polskich rówieśników. Skutkiem ma być wzrost antypolonizmu.

Nieoczekiwanie, jak wynika z badań izraelskiego Ministerstwa Edukacji, nastolatki po powrocie z Polski mają o niej lepsze zdanie niż przed wyjazdem. Zmiana nie jest uderzająca, bo chodzi o jedną dziesiątą uczniów ze szkół świeckich, ale zdaniem ekspertów wskazuje na pozytywną tendencję. Odwrotną od  tego, przed czym od lat ostrzegano.

Spośród uczniów szkół świeckich po powrocie do Izraela 23 procent ma o Polsce opinię pozytywną (przed wyjazdem 13 proc.), 69 procent – stosunek neutralny, a zaledwie 9 procent – negatywny. O wiele gorzej sytuacja wygląda wśród uczniów szkół religijnych. Polaków lubi 4 proc., a nie lubi 46 procent. Połowa jest obojętna.

Przeczytaj cały artykuł.