Piotr Zaremba

„Prof. Czapiński opowiedział, że w Japonii wśród taksówkarzy jest duża grupa kobiet po siedemdziesiątce” — takim cytatem opatrzyła „Gazeta Wyborcza” tekst Witolda Gadomskiego optujący za przesunięciem wieku emerytalnego. W samym tekście są o tym ze dwa zdania, ale morał jasny: wzorujmy się na Japończykach.

Hmm, we wszystkim? Pociąga nas społeczeństwo, w którym ludzie boją się iść na urlopy, bo wtedy ujawni się ich nieprzydatność? Myślę, że nawet tytan pracoholizmu Gadomski poczułby się tam nieswojo. A chcemy przeszczepiać na polski grunt model japońskiej firmy, zupełnie sprzeczny z europejskim indywidualizmem, nie mówiąc o amerykańskim? To więc typowa ciekawostka, która do naszej debaty nie wnosi nic.

- W tej sprawie poczekam, aż opinia przyjdzie do mnie — tak skwitował pewien amerykański senator spór o prohibicję. Mam podobny stosunek do bitwy emerytalnej. Nie z założenia, jest mnóstwo tematów, o które jestem gotów kruszyć kopie — od Smoleńska po likwidację małych sądów. Ale w sprawach społeczno-gospodarczych polityka bywa stosunkowo najczęściej sztuką racji podzielonych.

Dziwią mnie ci, którzy mówią: nie, bo nie. Cztery lata atakowaliście Tuska, że wybiera święty spokój, a teraz Tuska ścigacie, bo go porzucił? A co w zamian? Przecież wizja odwróconej piramidy wieku nie jest wymyślona przez PO czy Gadomskiego.

Ale śmieszą mnie też liberałowie, którzy odnajdą się zawsze, kiedy ludziom trzeba coś odbierać. I najwyżej sięgną po infantylny przykład japońskich taksówkarek. Naprawdę wierzycie w 66-letnie nauczycielki czy pielęgniarki?

Ta debata nie jest zero-jedynkowa, ale kibicuję tym, którzy szukają dodatkowych recept. To może najlepszy, choć uboczny skutek tej w sumie niewesołej batalii. Jolanta Fedak słusznie przypomniała w wywiadzie dla „Faktu”: trzymanie starych ludzi dłużej w pracy to odbieranie rodzinom dziadków. Walczy się ze skutkami zapaści demograficznej i zarazem ją dodatkowo generuje.

Ludowcy mają dobre intuicje, kiedy chcą powiązać system emerytalny z prorodzinnymi zachętami. I to jest ważniejsze niż pytanie, jaki Pawlak ma interes w wojowaniu z Tuskiem.

W sobotę odcięto mnie od świata. Nie mogłem dzwonić z komórki ani wysłać esemesa. Nie wpuszczało mnie do Internetu.

Pech chce, że i tu, i tu korzystam z tej samej firmy: T-Mobile. W niedzielę pognałem do punktu T-Mobile w centrum handlowym, przerażony: wzięto mnie za niesolidnego płatnika. Ale młodzi pracownicy obwieścili: jest awaria nadajników, my też nie możemy dzwonić. Za kilka godzin świat wróci do normy.

I komórka, i Internet to moje narzędzia pracy, także w weekendy. Dopiero późnym wieczorem telefon, ale nie Internet, zaczął czasem łączyć. Uderzyłem do konsultantów firmy. Pierwszy o awarii nie słyszał (choć w punkcie słyszeli), więc usiłował mi radzić, jak się logować. Rozłączyło nas – awaria wróciła. Rano w poniedziałek pani pouczyła, że „technicy mają na rozwiązanie problemu 60 godzin”. Po południu działał i Internet.

Nie narzekałem nigdy na T-Mobile, są mili, wybaczają obsuwy w płatnościach. Ostatnio sami zaproponowali tańszą taryfę – bym, jak powiedziano, nie uciekł do konkurencji. Jednak żadnej z obsługujących mnie osób tym razem nie przyszło do głowy powiedzieć w imieniu firmy „przepraszam”, choć przez dwa dni płaciłem abonament za nieistniejącą usługę. T-Mobile przysyła mi e-maile, gdy na czas nie płacę.  A tu ani słowa wyjaśnienia.

Owszem są gorsi, w Aster City, gdzie mam kablówkę, konsultant na moje protesty, że odejdę do konkurencji, obwieścił: nie odejdzie pan, właśnie kupiliśmy UPC. W T-Mobile jest sympatyczniej. Ale do zachodniej kultury daleko.

Źródeł można szukać różnych: od dziedzictwa PRL po przywołaną przez czekistowskiego konsultanta monopolizację rynku (w komórkach jest z tym lepiej niż w kablówkach). Winny jest pewnie i polski bałagan. Po dwóch dniach dostałem esemesa: „Zgłoszony problem techniczny został rozwiązany”. Możliwe, że w samej firmie awaria pozostała częściowo zjawiskiem tajemnym. W weekend się wypoczywa.

Ale powód jest poważniejszy. Taki, że i o przewagach Zachodu będziemy niedługo może mówić w czasie przeszłym. I ci młodzi konsultanci, i ich starsi szefowie stają się produktem nowej popkultury. Ona zakłada, że ma się raczej prawa niż obowiązki. Że się żąda, nie służy. Nie ma tu miejsca na kupiecką uprzejmość, kapitalizm bez kultury zaczyna przypominać realia z Barei. My mamy to wcześniej, bo u nas już komunizm zostawił spalone pole.

Autor jest publicystą „Uważam Rze”

Temat reformy programów szkolnych autorstwa Katarzyny Hall wrócił na porządek dzienny.

Za sprawą „Dziennika Gazety Prawnej”, który niespodziewanie ogłosił, że od września znikają licea ogólnokształcące. Gazeta nie ma racji – byty pod nazwą „licea” będą działać w tych samych budynkach. I gazeta ma rację – ich „ogólnokształcącość” staje bowiem pod znakiem zapytania. Będą – poza pierwszą klasą – kompletami przygotowującymi do egzaminu  maturalnego.

Ale sprawa zaczęła żyć własnym życiem. Mnóstwo ludzi, zwłaszcza w Internecie, odebrało wieści jako nowe. Co jest smutnym przyczynkiem do stopnia poinformowania i krótkiej pamięci wielu z nas.

Można się było przy tej okazji  przekonać o niszczącej roli  polaryzacji. Adam Leszczyński z „Wyborczej” jeszcze niedawno przytakiwał mi, że istnieje realny problem szkoły odciążonej nazbyt radykalnie od realnej wiedzy przez obecny rząd. Teraz moje kolejne uwagi skwitował swoimi: podobno w tej sprawie „łkam” oraz „rwę na sobie koszulę”. Uciekanie się do takiej retoryki to smutny przykład zmiany debaty w teatrzyk. Dowiedziałem się jeszcze, że szkoła będzie od teraz uczyła myślenia. Do tego trzeba było, jak widać, skasować historię w dwóch klasach liceum.

Nie mam już siły powtarzać tych samych argumentów, ale chciałbym przywołać nowy, który wielu obserwatorom reform Hallowej umyka. Konsekwencją posłania do szkół sześciolatków nie będzie, jak może wciąż sądzą niektórzy, wydłużenie o rok czasu nauki. Będzie nią przesunięcie tej nauki o rok do tyłu. Maturę będą robić osiemnastolatki. A to oznacza, że decyzje o swojej przyszłości będą musiały  podejmować szesnastolatki  – bo po pierwszej klasie trzeba się  będzie specjalizować, bardziej  ostatecznie niż dzisiaj.

Pomijając pytania, czy to nie za wcześnie na takie decyzje, informuję publiczność, że rząd wydłuża nam czas pracy o jeszcze jeden rok. Nie tylko pójść na emeryturę będzie można później, co może być nawet przedmiotem referendum, choć pewnie nie będzie. Także zaczynać trzeba będzie wcześniej.

Dobrze to czy źle? Minister Boni tłumaczył, że młodzi ludzie muszą się bardziej przyłożyć, aby zapracować na emerytury rodziców. Ale to fundamentalna decyzja, która wymaga gruntownej dyskusji. Czy wielu Polaków o niej wie? Gdzieś kiedyś o tym napisano. I starczy. Maszyna poszła w ruch.

Autor jest publicystą tygodnika „Uważam Rze”