Tomasz Wróblewski

Ten, kto wmówił światu, że socjalizm to nauka, Che Guevara to obrońca uciśnionych, a państwowy interwencjonizm to powiew wolności, był niekwestionowanym geniuszem.

Za każdym razem, kiedy przeglądam pracę Adama Smitha i jego zdroworozsądkową teorię naturalnego prawa do wolności, zastanawiam się, jak to się stało, że kapitalizm wśród swoich wrogów ma tylu intelektualistów odwołujących się do swobód obywatelskich. A kapitalizm ma tak słabych obrońców.

Co sprawia, że ludzie wykształceni, wrażliwi na ludzką krzywdę i spragnieni wiedzy nie potrafią przeprowadzić prostej analizy porównawczej efektów jednej i drugiej idei? Dlaczego nie zestawią dysproporcji społecznych, które przez stulecia tworzył kapitalizm, ze zbrodniami popełnionymi w imię socjalizmu? Dlaczego nie porównają komunistów w Rosji, narodowych socjalistów w Niemczech, niewolniczej pracy na Kubie, chińskich czy kambodżańskich szaleńców mordujących miliony ludzi z naszym strachem przed utratą pracy czy wysokim kredytem? Czy rzeczywiście tak trudno zestawić jedno z drugim?

Kapitalizm wielu ludzi upokorzył, zmusił do wyrzeczeń. Miliony rozczarował, socjalizm – wręcz przeciwnie. To chyba jedyna ideologia, która wprowadziła w życie dokładnie to, co obiecała, czyli – strukturalną niesprawiedliwość. Zubożenie społeczeństwa w imię niwelowania różnic. Mniejsza o to, że przy okazji niszczyła rodziny, ba, całe narody. Równość usprawiedliwiała mordy, więzienia, gwałcenie podstawowych praw człowieka.

Kolejne lewicowe mody przychodzą i odchodzą.

Wcześniej czy później padają przytłoczone ciężarem własnych sprzeczności, absurdów i towarzyszących im ludzkich nieszczęść. W XX wieku o mały włos nie doprowadziły do zagłady naszej cywilizacji, przy okazji mordując także intelektualnych apologetów socjalistycznej dyktatury.

A mimo to zwolennicy socjalizmu wracają w wielkim stylu. Znowu podnoszą bunt przeciwko podstawowym prawom ekonomii i zdrowego rozsądku. Rozbijają obozy na Wall Street, maszerują ulicami Warszawy z gniewnymi hasłami przeciwko własności intelektualnej, przeciwko różnicom płci czy energii elektrycznej. I jak zwykle zaczynają od przywdziewania intelektualnej maski profesorskich czy dziennikarskich mentorów.

Nawet jeżeli przyjmiemy ich argument, że pod płaszczykiem wolnego rynku kapitaliści nadużywali czasem swoich wpływów, korumpowali państwo i bogacili się kosztem innych, to pazernych bankierów i tak nijak nie da się zrównać z twórcami łagrów i obozów koncentracyjnych. Marks winił kapitalizm za dehumanizację pracy, instrumentalizację człowieka i demoralizację klasy pracującej. Zapewniał, że zniesienie własności prywatnej i zrównanie klas położą kres wzajemnym animozjom, a na ziemi zapanuje pokój i społeczny ład. I dla tej romantycznej wizji świata warto było ponoć zabijać, o czym zapewniali Lenin i Stalin. Trup faktycznie słał się gęsto.

Dziś możemy tylko żałować, że ci wszyscy marksistowscy intelektualiści, zanim wynieśli morderców na sztandary, nie przeczytali Hayeka i jego „Drogi do zniewolenia”. Może zrozumieliby, że romantyczne wizje nigdy nie mogą usprawiedliwiać realnej przemocy. Zapatrzeni w lewicowych dogmatyków nie dostrzegali takich autorów, jak Ludwik von Mises – genialny ekonomista, który ledwo uszedł z życiem przed narodowymi socjalistami. Jego winą było to, że śmiał wierzyć w wyższość praw ekonomii nad prawami sztucznie stworzonego socjalistycznego społeczeństwa. Tłumaczył, że istota człowieczeństwa nie podporządkuje się choćby najwspanialszym ideom, ale kryje się w naturalnych prawach ekonomii.

Jedni potrafią je zgłębić, korzystać z nich i obracać na swoją korzyść. Czasem budować niezmierzone bogactwo. Inni żyją obok nieświadomi. „Ale ci z nas, którzy obracają narody przeciwko prawom wolnego rynku, albo lekceważą wszelkie nauki z niej płynące, nie psują lekcji ekonomii, ale zagrażają całej ludzkości” – pisał Mises. Dziś, podobnie jak pięćdziesiąt, sto i dwieście lat temu, nam, wierzącym w naturalne prawa, pozostaje tylko prosić wszystkich lewicowych intelektualistów, aby sięgnęli po te stare książki, zanim zaczną znowu obracać świat przeciwko człowiekowi.

Ile męża stanu jest w polityku? Ile warta była gra uników, schodzenia związkowcom z linii rażenia. Markowanie prywatyzacji i reform społecznych? Sztucznego pobudzania rynku pracy zatrudnianiem nowych urzędników? Czy warto było rozmontować prywatne fundusze emerytalne? Czy opłaciło się schlebianie wyborcom i demonizowanie opozycji?

Najbliższe dni, tygodnie pokażą, czy cała ta polityczna karuzela Donalda Tuska doprowadzi w końcu do uchwalenia najważniejszej z reform. Zmiany progów emerytalnych i zniesienia rozbuchanych przywilejów dla górników, mundurowych, sędziów, rolników. Jeżeli wierzyć premierowi, był to dzień, na który przygotowywał się od lat. Zbijał punkty lojalnościowe, wygrywał kolejne wybory, rugował konkurentów, marginalizował koalicjanta, pacyfikował publiczne media – wszystko, żeby uzdrowić system finansów publicznych.

Są pewnie tacy, którzy jeszcze się łudzą.

Jeszcze trochę wierzą, że to wciąż tylko gra. Nic, że koalicjant wyszedł trzaskając drzwiami, to tylko manewr. Z góry upatrzona taktyka. Na pewno coś ma na tego Pawlaka. Jutro wstaniemy i się okaże, że w nocy dobili targu. Że te wszystkie lata wodzenia wszystkich za nos warte były tego. I wtedy zobaczymy, czym różni się mąż stanu od polityka kurczowo trzymającego się władzy dla samej władzy. Ronald Reagan dopiero w drugiej kadencji ciął podatki, Margaret Thatcher potrzebowała lat zanim sprywatyzowała Anglię. Czy Donald Tusk ma w sobie tę cząstkę wielkich przywódców, których historia oceniła, nie liczbą pełnionych urzędów, ale stanem, w jakim zostawili po sobie państwo? Czy ma w sobie to coś, czego nie mieli premierzy poprzednich rządów? Skuteczność. Wizje, wartą więcej niż gabinety. Churchilowską sprawność umysłu, człowieka widzącego kilka ruchów do przodu i potrafiącego dotrzymywać obietnic wyborcom.

Czy to możliwe, że nie przewidział tak banalnego finału, że nie przygotował zaplecza politycznego i nie zbudował poparcia opinii publicznej dla celu, któremu wszystko podporządkował?

Jedno, czego nie można zarzucić rządowi, to braku konsekwencji. Zaledwie dwa miesiące temu Sąd Okręgowy w Kielcach orzekł, że „przewlekłe postępowania administracyjne i utrudnianie prowadzenia działalności gospodarczej nie narusza dóbr osobistych przedsiębiorców”. I żeby ktoś nie pomyślał, że to żart – Urząd Celny w Toruniu zdecydował o zajęciu mienia największego płatnika w Toruniu. Importer, na podstawie decyzji GUS, sprowadzał samochody bez cła. Urzędnikowi to się nie spodobało i bez nadmiernych skrupułów doprowadził firmę do bankructwa, a pracowników puścił z torbami.

Coś, co dla jednych będzie bezmyślnością i arogancją państwa, nas powinno skłonić do głębszej refleksji. Nie idziemy na skróty i w decyzji urzędnika widzimy konsekwentną linię postępowania całego państwa. To w końcu ten sam aparat państwowy, który do niedawna z samozatrudnionych czynił przestępców za to, że płacili ZUS według przyjaźniejszych stawek, a nie według tych najwyższych z możliwych. To ten sam rząd, który zdecydował  o 33 proc. podwyżce stawki rentowej. To rząd, który honoruje specjalne przywileje dla wybranych grup pracowniczych i stosuje rygorystyczne prawo pracy ograniczające elastyczność firm. To państwo wymagające całej fury fikcyjnej dokumentacji, podpisów, sprawozdań i stania w kolejkach do urzędu.

W biznesie ważna jest przewidywalność. A także stabilne środowisko i warunki do inwestowania. Polska tradycyjnie pozostaje w ogonie państw przyjaznych przedsiębiorcom. Z takimi urzędnikami jak ci z Torunia nasza 70. pozycja na liście zdaje się być niezagrożona.

Na poprzedniej poprewolcie – pacyfiści, dzieci kwiaty, wolna miłość – zachodnia demokracja wyszła całkiem nieźle.

Bogatsza o dostęp do informacji publicznych, desegregację rasową, z poszerzonymi granicami wolności słowa i równouprawnieniem kobiet. Feminizm nie domagał się wtedy nadzwyczajnego traktowania w miejscu pracy, specjalnych emerytur, partyjnych parytetów i gwarantowanej puli stanowisk kierowniczych. Feminizm lat 60. i 70. to była autentyczna walka z usankcjonowanym seksizmem. Kobiety domagały się szacunku, który nie miał być już tylko wypadkową liczby dzieci i dobrego zamążpójścia. Żądały pełnych praw zarówno konstytucyjnych, jak i zwyczajowych do zarządzania firmą, zasiadania w ministerialnych fotelach, wspólnego z mężem podejmowania rodzinnych zobowiązań finansowych. To trudna walka o otwarcie zawodów, o równą płacę za równą pracę. Ale nikt nie mówił o równej płacy za krótszą pracę czy wcześniejszej emeryturze za rodzenie dzieci. Wszystko, czego domagały się matki i babki współczesnych feministek, to przejrzystych, niefaworyzujących mężczyzn reguł gry.

To już historia. Nowy feminizm niewiele ma wspólnego z równościowymi hasłami tamtej epoki. Dziś to koncept systemowych nierówności i postaw roszczeniowych. Współczesne feministki żądają dotacji z budżetu, ulg, parytetów, finansowania emerytur kosztem reszty społeczeństwa i ograniczania praw mężczyzn.

Ideolożek, oprócz infantylnej zabawy z dopisywaniem żeńskich końcówek do męskich form i przypisywania damskich cech męskim bohaterom bajek, nic nie różni od skrajnej lewicy usiłującej obalić wolny rynek, wprowadzić ustrój socjalistycznej dystrybucji i centralnie sterowanego społeczeństwa.

Feministki, podobnie jak ich koledzy ze skrajnej lewicy, niechętne są konkurencji na rynku pracy, domagają się awansów i stanowisk w zarządach z racji płci, a nie kwalifikacji. Gwarantowanej puli w parlamencie, nie dlatego, że tak zażyczyli sobie wyborcy, ale dlatego, że nie wolno takich decyzji zostawiać masom. Ostatnie pomysły zawodowych wyzwolicielek, gdyby nie były takie śmieszne, byłyby naprawdę groźne. Lewicowe organizacje kobiece chcą, żeby rząd regulował i sprawdzał podział obowiązków domowych między mężem a żoną. Czy jak wolą – między partnerem a partnerką. Te same hasła, które przed niespełna pół wiekiem miały pomagać kobietom w walce o równość, stały się narzędziem do propagowania tradycyjnej lewicowej dyskryminacji. Feministki są tu zaledwie popychadłem w rękach mocno zmaskulinizowanych lewicowych partii politycznych.

Co więcej, wykształcone i medialnie obyte feministki stają się wygodnym narzędziem do walki z inaczej myślącymi kobietami. Charakterystyczny dla współczesnego feminizmu protekcjonalny ton, coraz częściej kierowany jest przeciwko innym kobietom, a nie mężczyznom. Przywołuje do porządku „głupiutkie” panie błądzące po prawej stronie sceny. Oświeca kobiety hołdujące konserwatywnym wartościom i niemogące się wyrwać z „pułapki” katolicyzmu. Jak absurdalnie by to brzmiało, fronty „wojny płci” przebiegają dziś wzdłuż podziałów ideologicznych, a nie płciowych. Feministki szybciej zaatakują działaczkę kółka różańcowego niż rozwiązłego przywódcę partii lewicowej.

Oczywiście nie jest to unikalna cecha polskich feministek. Ostatnio działaczce Partii Republikańskiej Sarze Palin zarzuciły, że cynicznie wykorzystuje wolności wywalczone przez lewicowe aktywistki do promowania obcych kobietom konserwatywnych idei. „Nie po to dawałyśmy ci wolność słowa” – zawisł banner nad tłumem oburzonych w Nowym Jorku. Chwilami trudno dziś uwierzyć, że na obecny status kobiet pracowały niegdyś takie postaci, jak: Golda Meir, Margaret Thatcher, pierwsza czarna kobieta w amerykańskim Kongresie Barbara Jordan czy pierwsza polska kobieta premier Hanna Suchocka, której wiara jakoś nie przeszkadzała w niezależności.