Piotr Semka

Autorski przegląd prasy

Poniedziałkowe gazety poruszone są tragedią na Love Parade w niemieckim Duisburgu. Impreza przeniesiona w 2007 roku z Berlina do miast Zagłębia Ruhry zakończyła swój żywot w atmosferze rozliczeń co do odpowiedzialności za tragedię. Co zawiodło? Organizacja imprezy? Brak szybkiej reakcji policji? Zabrakło wyobraźni służbom porządkowym?

„Gazeta Wyborcza” piórem Bartosza Wielińskiego tak opisuje sekwencję wydarzeń jaki doprowadziły do tego strasznego wydarzenia:

Było gorąco, dziennikarze podawali w relacjach na żywo, że wódka i piwo leją się strumieniami. Nad bezpieczeństwem czuwały setki policjantów i ratowników medycznych. Przed godziną 16 okazało się, że tłum bawiących się pod dworcem jest tak duży (dobija miliona), iż policja przestała wpuszczać nowych chętnych. Przed bramkami zostało kilkaset tysięcy ludzi, a według niektórych szacunków nawet milion. Policja nakazała im wracać z powrotem do centrum Duisburga, ale na imprezę wciąż przychodzili kolejni. Przed wejściem utworzył się gigantyczny zator. Co gorsza, droga na imprezę wiodła przez wąską ulicę i tunel pod autostradą.

Właśnie w tym tunelu po godz. 17 doszło do tragedii. – Ludzie stali ściśnięci jak sardynki, nie mogli się ruszyć, zaczynało brakować powietrza. By się wydostać, trzeba było się bić – opisuje jeden z uczestników. Nagle ktoś zaczął krzyczeć. W tunelu od razu wybuchła panika, wszyscy zaczęli się tratować.

Gdy godzinę później przedarły się tam ekipy ratowników, ich oczom ukazał się prawdziwy rozmiar tragedii. Znaleźli ciała 16 zabitych – większość zmiażdżyły stalowe schody u wejścia do tunelu, które runęły, gdy setki fanów chciały wydostać się nimi z pułapki. (..)W sumie do szpitali przewieziono 345 osób, trzy z nich zmarły. Kiedy w tunelu działy się dantejskie sceny, Love Parade trwała dalej. Organizatorzy i policja postanowili nie kończyć imprezy, by nie ściągnąć sobie na głowę kolejnego problemu – tysiące rozwścieczonych i pijanych ludzi mogło wywołać zamieszki.

(..) W niedzielę niemieckie media oskarżyły organizatorów, że źle przygotowali imprezę. – Widziałem już wiele rzeczy, ale to przechodzi wszelkie pojęcie. Władze miasta zlekceważyły wszystkie przepisy dotyczące bezpieczeństwa – mówi anonimowo „Spieglowi” oficer policji.

Tygodnik podaje, że policja i straż pożarna przygotowały własną koncepcję zabezpieczenia imprezy. Chcieli, by fani mogli wchodzić na nią z kilku stron. To jednak wymagałoby zaangażowania większej ilości funkcjonariuszy i zwiększałoby koszty. Dlatego władze Duisburga postanowiły wpuszczać ludzi w jednym punkcie, przez tunel. Fani z kolei oskarżają policję. Na dobrą godzinę przed wybuchem paniki ostrzegali funkcjonariuszy, że w tunelu dzieje się coś złego i może dojść do tragedii. Mundurowi apele ignorowali.

W „Polsce the Times” duisburską tragedię komentuje Roger Boys.

„Tłum może być śmiertelnie niebezpieczny, ale bywa też podniecający. Ogromny sukces Love Parade opiera się na jednej i równie prostej, co hedonistycznej zasadzie: dobra zabawa przy potężnym basowym rytmie wprost buchającym z potężnych głośników. Przypomnijmy, że to największe i najgłośniejsze w Europie techno party. DJ niezmordowanie zachęcają uczestników do tego, by uprawiali miłość, bo ta jest najważniejsza. Hektolitry potu. Tysiące skąpo odzianych młodych ludzi skaczą i tańczą.

Ramię przy ramieniu. Nie wciśniesz nawet szpilki. To święto niemal plemienne. I chociaż amfetamina otwarcie krąży wśród uczestników, niemiecka policja wykazuje się w tym dniu dość szeroką tolerancją. 1,4 mln młodych ludzi, którzy zjechali do Duisburga, szukało właśnie tego rodzaju zapomnienia.

Boyes wskazuje na trzy możliwe przyczyny tragedii: miejsce koncertu w postaci starego dworca towarowego, który zmieści najwyżej 230 350 tys. osób, ale nie ponad milion! Włodarze Berlina zrezygnowali z organizowania Love Parade z powodów finansowych. Tam jednak tłum zawsze miał się w razie czego gdzie rozlać – ogromny park Tiergarten. W Duisburgu uczestnicy nie mieli takiego miejsca. Stali stłoczeni jak w klatce. Drugi problem: na miejsce imprezy można było dojść – i wyjść z niej – tylko poprzez stary nieużywany od dawna tunel kolejowy. Gdy tłum ugrzązł w tunelu, nie mógł ruszyć ani do przodu, ani do tyłu.

Gdy podczas parady sprawy zaczęły przybierać fatalny obrót, policjanci sami wpadli w panikę. Co miało pójść źle, poszło źle.

(…) „Trzeci problem: graniczące z lekceważeniem samozadowolenie policji. Być może dowodzący ochroną Love Parade starsi rangą policjanci sądzili, że górę weźmie niemieckie poczucie porządku.”

Boyes puentuje swój tekst tak: ”Co mogło pójść źle, poszło źle. To nie był niemiecki sposób działania”.

——-

Na to, że Love Parade to puszka Pandory wskazywano w Berlinie już w końcu lat 90. Tłumy w których spory procent podpity jest alkoholem lub nawalony ecstasy – zawsze był potencjalnym miejscem tragedii.

Głośne wskazywanie na takie zagrożenie – spotykało się z oskarżeniami o brak zrozumienia dla potrzeb młodych lub niechęci do techno-pop-kultury.

Bardziej obawiano się wtedy jakiegoś wybuchu agresji lub ataku szaleńca, który wywołać może nieprzewidywalne zachowania tłumu. Byli tez i tacy, którzy wskazywali, że impreza w miarę bezpiecznie mogła udawać się tylko w Berlinie, gdzie są duże parkowe obszary Tiergarten.

Podobno po cichu specjaliści policyjni przekonali władze Berlina, by pozbyć się imprezy zanim dojdzie do jakiś problemów. Stało się tak mimo że Love Parade próbowano wykreować na znak firmowy metropolii nad Szprewą.

Odmówiono organizatorom dalszego uznawania parady za imprezę obywatelsko-polityczną – co zapewniało sprzątanie po imprezie, a były to niebagatelne koszty – z kasy magistratu..

Na Love Parade, wzgardzoną przez władze stolicy Niemiec, połakomiły się miasta Zagłębia Ruhry, szukające uparcie jakiegoś znaku firmowego dla swojego rejonu.

Dziś berliński magistrat i policja po cichu zapewne wzdychają z ulgą,że to nie Berlin kojarzony będzie z końcem „miłosnej parady”.

Ale co znamienne: wśród komentarzy w naszych mediach na temat tragedii w Duisburgu jeśli chodzi o przyczyny tragedii najrzadziej słyszy się o pobłażania policji i władz dla masowego stosowania alkoholu i środków odurzających w milionowym tłumie. Tu działa ciągle tabu – nowoczesna popkultura jest niemal bez skazy. Jeśli kogoś się wini, to raczej policję i organizatorów. Zagrożenie, jakim są nieprzewidywalne zachowania najaranych tłumów są raczej otaczane kłopotliwym milczeniem. To jeszcze jedna obserwacja z dzisiejszych gazet i ich wzmianek o Duisburskiej tragedii.

Bo czy po „amfie” można zmusić się do przywoływanego przez Rogera Boyesa „niemieckiego sposobu działania”…

Autorski przegląd prasy

A dokładnie przyjazne uczucia Bronkowi okazało 52,63 proc. wyborców – o 833 tysięcy wyborców więcej niż zdobył Jarosław Kaczyński (47,37 proc.). Teraz przyjaciele – prawdziwi i ci, którzy przyjazne uczucia wzbudzają w sobie na siłę – odreagowują swoje niedawne zdenerwowanie. Efektownym komentarzem zamazują niedawną niepewność czy ich ulubieniec naprawdę wygra.

Na czele przyjaciół kandydata PO plasuje się oczywiście sam Adam Michnik, który na łamach „Gazety Wyborczej” pisze: „Cieszę się ze zwycięstwa Bronisława Komorowskiego, znam bowiem jego drogę polityczną od wielu lat i zawsze szanowałem jego wybory, choć często moje były odmienne”.

Jak pisze dalej Michnik: „Wybory te mają wymiar symboliczny. W sferze deklaracji obu kandydatów niewiele dzieli, dzieli ich natomiast wszystko w sferze praktyki. Różnica między nimi przypomina różnicę między zwolennikami de Gaulle’a a zwolennikami Le Pena we Francji. Jest to zatem konfrontacja proeuropejskiej centroprawicy demokratycznej z prawicą autorytarną, którą reprezentuje obóz Jarosława Kaczyńskiego. Polska głosująca na Komorowskiego to Polska wartości europejskich, demokratycznych, gospodarki rynkowej i państwa prawa. (…) Obóz Kaczyńskiego, wspierany przez formacje skrajnej prawicy nacjonalistycznej i klerykalnej w rodzaju Radia Maryja, jest z całą pewnością niebezpieczny dla demokracji w Polsce. (…) Ze strony obozu Kaczyńskiego mamy do czynienia z Polską frustracji, lęku przed tym co odmienne, i permanentnego strachu przed Rosją czy Niemcami; strachu, który bywa silniejszy niż racjonalny namysł”.

Ale na koniec wielki Adam pochylał się także i nad wyborcami kandydata PiS: „Jednak bardzo dobry wynik Jarosława Kaczyńskiego wskazuje, że wielka część Polaków nie czuje się w naszym państwie u siebie. Zadaniem nowego prezydenta i rządzącej koalicji jest uczynienie wszystkiego, by także wyborcy Jarosława Kaczyńskiego poczuli się u siebie w naszym państwie”.

Bardzo ostre oceny, ale do tego Michnik zdążył nas przyzwyczaić. Nie to zastanawia jednak w tym komentarzu. Bardziej przykuwa uwaga naczelnego „GW”, że połowa Polaków – czyli wyborcy Kaczyńskiego – nie czują się w Polsce jak u siebie. Niewiele wcześniej Michnik wskazuje, że ten elektorat chciał wynieść do władzy kandydata, który ma autorytarne ciągoty. Porównał ich z wyborcami lepenowskimi we Francji i ocenił, że chcieli triumfu obozu antydemokratycznego.

Albo, albo – na coś Panie Adamie trzeba się zdecydować. Skoro wyborcy „Jarka” to takie potwory to może lepiej, że nie czują się w Polsce jak u siebie. Bo jakby się czuli u siebie no to, Panie dziejku, oznaczałoby, że mamy już jakąś kopię państwa generała Franco, albo Węgry jęczące pod butem węgierskich szowinistów Viktora Orbana.
Ale wahanie Michnika jakoś po ludzku rozumiem – jednak jakoś głupio orzec, że 47.,36 proc. Polaków przypomina „Dzicz kudłatą”, którą tak po prawdzie należałoby izolować w jakimś rezerwacie do czasu reedukacji. Trudno, lepiej wyczyniać łamańce we wstępniaku – nota bene zepchniętym dopiero na piątą stronę „GW”.

Pani Heleno! (zwracam się do Heleny Łuczywo!) Czy za Pani czasów taka nonszalancja młodych edytorów byłaby możliwa?

Rozterek dusznych Michnika na temat niemal połowy Polaków nie podzielają już kolejni komentatorzy „GW”. Oto Magdalena Środa cieszy się w rozmowie z Piotrem Pacewiczem, że „uniknęliśmy pięciu lat szaleństwa”. Dla odmiany Janusz Palikot zaciera ręce z racji „Porażki proboszczów”. Ale nie wszyscy postępowcy mają takie dobre nastroje po wyborczej nocy. Na portalu „Krytyki politycznej” Kinga Dunin pośrednio polemizuje z Michnikiem (pośrednio, bo – jak podejrzewam – pisząc swój tekst, mogła jeszcze nie znać wstępniaka szefa „GW”).

Pani Kinga pisze: „Pozostawiam tym, którzy głosowali bez przekonania na Komorowskiego radość z tego, że nie udało się Kaczorowi. Że Polska została uratowana. Niech jeszcze przez chwilę cieszą  się, że nie wróci IV RP.  I tak by nie wróciła. Bo były to wybory prezydenckie, a prezydent nie ma takich uprawnień. Co najwyżej trwałyby nadal czasy, kiedy rządzi PO, a prezydentem jest jakiś Kaczyński. Dziwi mnie czemu wszyscy, którzy wpadli teraz w panikę, przez dwa lata milczeli? Mam jednak dla nich złą wiadomość: ta przegrana może okazać się wygraną w przyszłości. Obóz PiS wzmocnił się, a jako opozycja będzie zbierał punkty za krytykowanie rządu. Natomiast kandydat PO z trudem został doczołgany do mety. Pomogli mu polscy inteligenci, drżący ze strachu przed Kaczyńskim. Takie okopy Św. Trójcy, w których zdegenerowani arystokraci bronią się przed motłochem. Zrozumiałam, to kiedy znajomy, deklarujący się jako bardzo lewicowy, powiedział, że zagłosuje na Komorowskiego, bo za Kaczyńskim ciągnie się motło  ch. Antysemicki, ksenofobiczny i nieestetyczny. W tej sytuacji bliższa mi jest Monika Strzępka, która zdecydowała się stanąć po stronie elektoratu Kaczyńskiego. Bo elektorat ten ma co prawda niesłuszne poglądy, ale całkiem słuszne żądania- większej równości, większej odpowiedzialności państwa. Za PO natomiast wlecze się egoistyczny neoliberał. Łatwo jest nie lubić motłochu, trudniej pomyśleć o tym, skąd się wziął. I czy naprawdę panie z Rodzin Radia Maryja są równie groźne jak kolesie z nieograniczonym apetytem na kasę i brakiem skrupułów? Zamiast rozpoznać mechanizmy, skupiono się na wyobrażeniach i symbolach. Dziś Jarosław Kurski ostrzega Platformę- musicie się zmienić, żeby spełnić nasze oczekiwania. Może trochę za późno? Hrabia Henryk z kolegami (i koleżankami) oddali swoje głosy za darmo. Napieralski nic nie utargował. Ciekawe, co by było, gdyby Platforma nie mogła liczyć na negatywny elektorat Kaczyńskiego? Gdyby od początku usłyszała: nie zagłosujemy na nikogo, jeśli  Komorowski nic nam nie da w zamian? Czego Komorowski nie obiecał przed wyborami, na pewno nie zrobi po. Okazało się, że polskie liberalne elity wystarczy postraszyć strachem na wróble w moherowym berecie. Inne opinie, które słyszałam, to pełne przerażenia opisy wsi głosujących na Kaczyńskiego pod dyktando Kościoła. Dziki zaścianek. PO to co innego- nie słucha proboszczów, tylko biskupów. I tak się z tym nie obnosi. A nawet może wypracować kompromis. Znamy już takie kompromisy-np. w sprawie aborcji.

Nie głosowałam na Kaczyńskiego, nie zagłosowałam też przeciwko niemu. I oczywiście nic się nie stało, poza zwycięstwem estetyki. Lepszej od żałoby, antynacjonalistycznej, tolerancyjnej, proeuropejskiej, dzięki której będzie rządziła nami zadowolona z siebie konserwa. A co było do wyboru? To samo lub prawie to samo, ale bez naszej zgody.”

Ciekawe czy tytan myśli i czynu z Czerskiej wczyta się w słowa swojej zadziornej koleżanki? A może wzruszy tylko ramionami ze słowami: Zachciewa się narwanej babie wydziwiać nad Kaczką! Źle jej w felietonowej niszy w „Wysokich obcasach?”.

Pani Kingo, ja już nie proszę, ja błagam: niech Pani tak nie ryzykuje!