Wojciech Romański

Unijna polityka klimatyczna budzi wiele kontrowersji. Cel jest szczytny i ambitny – ograniczenie o 1/5 do 2020 r. w UE emisji dwutlenku węgla, co ma pomóc w walce z globalnym ociepleniem

Tyle że jej realizacja staje się coraz bardziej kosztowna, co rzutuje na konkurencyjność europejskich firm.

Wątpliwości budzi promowanie stosowania biopaliw w postaci domieszek biokomponentów do tradycyjnych paliw lub czystego bioestru B100, którego jednak prawie nikt – mimo niższej ceny – nie chce kupować. Niezwykle kosztowna polityka biopaliwowa (rocznie kosztuje kraje Unii ok. 3 mld euro) jest coraz ostrzej krytykowana nie tylko przez biznes, ale i przez ekologów – bo przetwarzanie roślin oleistych na dodatki do paliw może skutkować bardzo dużą emisją dwutlenku węgla.

Jest jeszcze kwestia elastyczności we wprowadzaniu unijnych zaleceń. Polska jest w czołówce, jeśli chodzi o tempo wprowadzania biopaliw do obrotu. Tylko po co? Część krajów właśnie ze względu na koszty i kryzys albo nie zwiększa corocznego limitu, albo go wręcz zmniejszyła, by nie dusić swoich firm.

My nie tylko zlikwidowaliśmy ulgę w akcyzie dla bioestrów, ale jeszcze stale podnosimy limity. Płacą za to dwie firmy – Orlen i Lotos, które w tym roku do biopaliwowego interesu dopłacą blisko miliard złotych. Płaczą i płacą, bo inaczej grożą im kary. A w tym akurat przypadku Bruksela nie narzuca sposobu dochodzenia do 10 proc. zużytych biopaliw w transporcie w 2020 r., tylko podaje cel. Tym razem chcemy być z niezrozumiałych powodów świętsi od papieża.

Zarówno Orlen, jak i Lotos w III kwartale zanotowały stratę. Oczywiście nie z powodu bioestrów, ale polityka klimatyczna też ma wpływ na wyniki. A od nich zależy dywidenda, którą – jako współwłaściciel – pobiera także Skarb Państwa. Może więc przez wzgląd na widmo kryzysu jednak bardziej wspierać biznes? I to z korzyścią dla budżetu.

Doszliśmy do ściany. Oto bowiem marszałkowie województw, do których należą Przewozy Regionalne przewoźnik, który miał gwarantować przede wszystkim lokalne usługi transportowe, sami zaczynają tworzyć własne firmy. Mamy już Koleje Mazowieckie, Śląskie, Dolnośląskie, Wielkopolskie, które mają robić to, co Przewozy Regionalne obsługiwać lokalne trasy.

A niebawem mogą powstać kolejne. Co więcej, okazuje się, że własne spółki samorządów radzą sobie co najmniej dobrze, czego o PR, targanych ostatnio zapowiedziami strajków,  z problemami finansowymi, powiedzieć nie można.

Ale to, że tak się dzieje, nie wynika bezpośrednio z tego, że Przewozy Regionalne są firmą nieumiejętnie zarządzaną. Sprawa jest bardziej skomplikowana. Usamorządowiona spółka nigdy mimo zapowiedzi nie została do końca oddłużona, dość szybko w wyniku niezależnych od siebie decyzji straciła obsługę dochodowych regionalnych pociągów pospiesznych na rzecz InterCity, co tak naprawdę nie przysłużyło się ani jednej, ani drugiej firmie i doprowadziło do obecnej wojny na szynach, na której nikt nie zyskuje, nawet pasażerowie. Nie pomaga też silne uzwiązkowienie firmy, co utrudnia jej restrukturyzację. Słowem, marszałkom wygodniej jest założyć własną spółkę od zera niż borykać się z niby wspólnym przewoźnikiem obarczonym mnóstwem problemów.

Naprawdę główny problem jest jeszcze inny to wciąż nieuporządkowane zasady konkurencji na rynku kolejowych przewozów osobowych w Polsce. Dopóki nie zrobimy z tym porządku, wzorem innych państw z UE, wciąż będą jakieś problemy. W wypadku polskich kolei na razie ich nie brakuje.

I stał się cud: gaz łupkowy z próbnego odwiertu PGNiG pod Wejherowem popłynął akurat wtedy, gdy miejsce to odwiedził premier Donald Tusk. Nieoficjalnie wiadomo, że popłynął niewiele, ale jednak wcześniej. Wizyta szefa rządu ma jednak swoje prawa.

Cieszmy się tym sukcesem, konstatując przy okazji, że gaz łupkowy okazuje się znakomitym paliwem wyborczym. Oto z map z zaznaczonymi potencjalnymi złożami wyłania się Polska zasobna w niezbędny gospodarce i społeczeństwu surowiec, wreszcie niezależna od kaprysów dotychczasowego dostawcy, ba, nawet dyktująca warunki jako eksporter gazu. Urzekająca perspektywa. Ale nie dość na tym. Premier obiecuje bowiem, że na gazie łupkowym zyska nie tylko Skarb Państwa (co oczywiste), ale i społeczeństwo. Właśnie w Lubocinie, gdy w efekcie skutecznego szczelinowania dotknęliśmy naszego przyszłego bogactwa, premier stwierdził, że fundusze pozyskane z gazu mają zasilić specjalny fundusz, który „w przyszłości miałby zabezpieczać, gwarantować bezpieczeństwo polskich emerytur, (…) wspierać gminy i ochronę środowiska”.

Piękna wizja. Tyle że dziś, nawet uwzględniając pierwsze sukcesy, dokładnie nawet nie wiadomo, czy wydobycie gazu będzie ekonomicznie opłacalne i kiedy możliwa stanie się jego eksploatacja na skalę przemysłową. Dlatego opowieści o specjalnych funduszach są klasycznym dzieleniem skóry na niedźwiedziu, który wciąż żyje i ma się świetnie. Ale cóż, wizja gazowego eldorado jest nam potrzebna. Zwłaszcza teraz.