Zasady udzielania pomocy publicznej w UE przedsiębiorcom uzależnione są od tzw. statusu beneficjenta, czyli od jego wielkości. Główną przyczyną takiej zależności jest założenie, że udzielenie pomocy państwa podmiotowi mniejszemu stwarza niższe ryzyko dla konkurencji na rynku unijnym niż pomoc publiczna udzielona podmiotowi dużemu. W praktyce oznacza to wyższe kwoty pomocy publicznej, jak również łagodniejsze kryteria udzielania takiej pomocy dla podmiotów mniejszych.
Wszystko wydawałoby się oczywiste, gdyby nie fakt, że – jak wynika z moich obserwacji – sposób ustalania statusu przedsiębiorcy w wielu przypadkach cechuje dość niebezpieczna swoboda interpretacyjna zarówno przedsiębiorców jak i urzędników. A trzeba pamiętać, że źle ustalony status to niewłaściwie przyznana pomoc publiczna.
W przypadku gdy przeszacujemy nasze rozmiary zazwyczaj możemy mieć tylko do siebie pretensje, że wystąpiliśmy o zbyt niską kwotę pomocy. Gorzej, gdy wykazaliśmy się niepotrzebną skromnością przy ocenie własnego statusu, co zazwyczaj nie jest wykrywane przez właściwe organy w trakcie oceny wniosku o pomoc publiczną, i w efekcie otrzymamy za dużą lub całkowicie nienależną pomoc. Wisi nad nami wówczas jak miecz Damoklesa groźba podniesienia poziomu wiedzy organów kontrolujących wykorzystanie dotacji w przedmiocie statusu i konsekwentnie zarzut uzyskania pomocy w sposób nieuprawniony.
Przejdźmy zatem do sposobu ustalania statusu. W myśl art. 2 Załącznika do Rozporządzenia nr 800 do kategorii mikroprzedsiębiorstw oraz małych i średnich przedsiębiorstw („MŚP”) należą przedsiębiorstwa, które zatrudniają mniej niż 250 pracowników, których roczny obrót nie przekracza 50 milionów EUR a/lub całkowity bilans roczny nie przekracza 43 milionów EUR.
Do kategorii małe przedsiębiorstwa należą podmioty zatrudniające mniej niż 50 pracowników i których roczny obrót lub całkowity bilans roczny nie przekracza 10 milionów EUR. Natomiast mikroprzedsiębiorcą jest przedsiębiorstwo zatrudniające mniej niż 10 pracowników i którego roczny obrót lub całkowity bilans roczny nie przekracza 2 milionów EUR.
Pierwszym błędem, który zdarza się zwłaszcza niedoświadczonym w zakresie ustalania statusu przedsiębiorcom, jest zapominanie, że dla obliczenia statusu należy wziąć pod uwagę nie tylko dany podmiot, ale również przedsiębiorców należących do grupy kapitałowej. W zależności od tego czy dana spółka z grupy kapitałowej jest tzw. podmiotem powiązanym czy partnerskim do swoich wyników dodajemy albo wszystkie wyniki (podmioty powiązane) albo dane w wysokości proporcjonalnej do procentowego udziału w kapitale lub prawach głosu (zależnie od tego, która z tych wartości jest większa).
W uproszczeniu: przedsiębiorstwo należy uznać za partnerskie, przede wszystkim w przypadku jeśli posiada nie mniej niż 25%, ale nie więcej niż 50% kapitału lub głosów w innym przedsiębiorstwie lub inne przedsiębiorstwo posiada od 25% ale nie więcej niż 50% kapitału lub głosów w tym przedsiębiorstwie. Podmioty, pomiędzy którymi te wartości przekraczają 50% są podmiotami powiązanymi.
Należy podkreślić, że od powyższych zasad liczenia statusu z uwzględnieniem podmiotów zależnych istnieje sporo wyjątków, jednak w większości wyjątki te nie mają zastosowania do przeciętnego przedsiębiorcy.
Drugim popularnym błędem jest branie pod uwagę dla celów ustalenia statusu jedynie danych z ostatniego roku finansowego. Trzeba jednak pamiętać, że status zmienia się dopiero, gdy zjawisko przekroczenia danego pułapu zatrudnienia lub finansowego (w górę lub w dół) powtórzy się w ciągu dwóch kolejnych okresów obrachunkowych. Taka regulacja, nakazująca uwzględnianie danych historycznych, ma na celu zapobieżenie sztucznemu regulowaniu statusu danego podmiotu na potrzeby chwili.
Kolejna prawda, o której lubią czasem zapominać urzędnicy to zasada, że uprawnienie do otrzymania pomocy publicznej, które związane jest ze statusem przedsiębiorcy określane jest na dzień udzielenia pomocy publicznej, czyli np. na dzień podpisania umowy o dofinansowanie.
Należy pamiętać, że zmiana statusu po podpisaniu umowy o dofinansowanie co do zasady nie ma żadnego wpływu na prawo do dofinansowania.
Podsumowując, należy podkreślić, że ustalenie statusu powinno być punktem wyjściowym w procesie pozyskiwania funduszy, których wysokość zależy właśnie od wielkości przedsiębiorcy, a często się o tym zapomina w ferworze planowania samego przedsięwzięcia.
Trudno polemizować z wpisem, jednak w 99% procentach przypadków duży może więcej. Przykład. Istnieje tytuł pomocy publicznej na usługi doradcze skierowane do podmiotów małych i średnich. Intensywność tej pomocy wynosi 50%. W związku z tym podmioty z sektora MSP w ramach POKL otrzymują wsparcia w wysokości 50%. Z kolei duże firmy korzystają z pomocy na doradztwo w ramach pomocy de minimis z intensywnością … 100%.