Jak wspomniałam w poprzednim wpisie, zwolnienie podatkowe przysługujące przedsiębiorcom działającym na podstawie zezwolenia na terenie specjalnej strefy ekonomicznej (SSE) może być obliczane na podstawie dwuletnich kosztów pracy nowo zatrudnionych pracowników. Taki sposób kalkulowania puli zwolnienia podatkowego jest korzystny przede wszystkim dla przedsiębiorców prowadzących działalność w postaci centrów usługowych. W przypadku klasycznych inwestycji produkcyjnych lepszym rozwiązaniem jest zazwyczaj przyjęcie jako podstawy obliczania zwolnienia podatkowego wartości wydatków inwestycyjnych, gdyż jest to kwota wyższa niż koszty pracy.

Zatrudnienie pracownika, którego koszty pracy stanowią podstawę obliczenia puli zwolnienia podatkowego, wymaga czujności ze strony zarówno działu personalnego jak i finansowego. Zasady związane z zatrudnianiem takich pracowników określane są zarówno w Rozporządzeniu Rady Ministrów w sprawie pomocy publicznej udzielanej przedsiębiorcom działającym na podstawie zezwolenia na prowadzenie działalności gospodarczej na terenach specjalnych stref ekonomicznych z dnia 10 grudnia 2008 r.[1] (Rozporządzenie), jak i w zezwoleniu na działalność na terenie SSE. Przestrzeganie tych zasad jest warunkiem koniecznym do niezakłóconego korzystania z ulgi podatkowej obliczanej w oparciu o koszty pracy. Poniżej przedstawiam kilka kwestii, o których należy pamiętać.

Zgodnie z § 3 ust. 3 Rozporządzenia utworzenie nowych miejsc pracy oznacza przyrost netto miejsc pracy w stosunku do średniego zatrudnienia w okresie 12 miesięcy przed dniem uzyskania zezwolenia.

W myśl § 3 ust. 6 przez nowo zatrudnionych pracowników należy rozumieć liczbę pracowników zatrudnionych po dniu uzyskania zezwolenia, w związku z realizacją nowej inwestycji, jednak nie później niż w okresie 3 lat od zakończenia inwestycji, a każde miejsce pracy jest utrzymane przez okres co najmniej 5 lat, a w przypadku małych i średnich przedsiębiorców – przez okres co najmniej 3 lat, licząc od dnia ich utworzenia.

Z powyższego wynika, że pracownik, którego koszty pracy są traktowane jako wydatki kwalifikowane  (czyli stanowiące podstawę obliczania ulgi podatkowej) powinien zostać zatrudniony na podstawie umowy o pracę zawartej nie wcześniej niż po dniu uzyskania zezwolenia.

Z przytoczonego przepisu wynika również, że pracownik musi zostać zatrudniony w związku z nową inwestycją. Przepisy dotyczące zasad tworzenia miejsc pracy na terenie SSE nie precyzują charakteru związku nowo utworzonego miejsca z inwestycją. Moim zdaniem związek ten może być zarówno bezpośredni jak i pośredni. Nowo zatrudnionym pracownikiem zatem, którego koszty będą kwalifikowane, będzie nie tylko np. informatyk w centrum IT, ale również nowa osoba zatrudniona do istniejącego już działu personalnego, której zatrudnienie wynika z konieczności obsługi zwiększonej ilości pracowników centrum.

Pracownik musi zostać zatrudniony na terenie SSE – wymóg ten co do zasady wynika z brzmienia zezwoleń udzielanych na działalność na terenie SSE.  Zgodnie z wypracowaną praktyką interpretacyjną nie stanowi naruszenia omawianego warunku sytuacja, kiedy pracownik ze względu na charakter pracy wykonuje ją przede wszystkim u klientów (np. informatycy pracujący u klienta), jeżeli zgodnie z umową o pracę jego miejscem zatrudnienia jest zakład zlokalizowany na terenie SSE.

Na koniec przedstawiam kilka przykładów pracowników, których zatrudnienie nie będzie spełniać warunków uprawniających do zaliczania kosztów ich pracy do kosztów kwalifikowanych:

• pracownik przeniesiony po dniu wydania zezwolenia do pracy na teren SSE, pozostający jednak przed wydaniem zezwolenia w stosunku zatrudnienia u danego przedsiębiorcy,
• pracownik zatrudniony do działu, którego inwestycja opisana w zezwoleniu w ogóle nie dotyczy,
• pracownik, który w umowie o pracę jako miejsce świadczenia pracy ma wskazany teren inny niż SSE (np. obszar całej Polski).

W dobie kurczenia się dostępnych funduszy unijnych do łask inwestorów wracają po raz kolejny specjalne strefy ekonomiczne (SSE) jako lokalizacja inwestycji.  Dzięki podjęciu działalności na terenie SSE przedsiębiorca może korzystać z ulgi podatkowej. Wartość tej ulgi stanowi iloczyn tzw. kosztów kwalifikowanych czyli poniesionych wydatków inwestycyjnych lub dwuletnich kosztów pracy i intensywności pomocy publicznej w danym regionie (np. w województwie małopolskim intensywność wynosi 50% kosztów kwalifikowanych). Wynik tego działania to kwota podatku, której inwestor nie płaci od dochodów osiągniętych w ramach działalności na terenie SSE na podstawie zezwolenia.

Rozpoczęcie działalności na terenie SSE wymaga uzyskania zezwolenia wydawanego przez zarządy poszczególnych SSE. Procedura uzyskiwania zezwolenia polega przede wszystkim na starannym przygotowaniu szczegółowej dokumentacji dotyczącej planowanej inwestycji. W porównaniu z pozyskiwaniem funduszy unijnych jest to proces przyjemny, w którym po drugiej stronie stoją zarządy SSE – organy o unikalnie partnerskim, zdroworozsądkowym podejściu do potencjalnych inwestorów.

W tej beczce miodu jest jednak łyżka dziegciu dodana przez restrykcyjne, a zarazem kontrowersyjne podejście władz skarbowych. Otóż, w myśl rozpowszechnionego wśród organów skarbowych stanowiska podmiot działający na terenie SSE nie ma prawa rozliczyć straty z działalności podlegającej zwolnieniu ani z dochodami z działalności zwolnionej ani opodatkowanej. Oznacza to, że strata na działalności zwolnionej „przepada” i nigdy nie może zostać rozliczona z przyszłymi dochodami.

Organy skarbowe stoją bowiem na stanowisku, że w myśl art. 7 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych (tekst jednolity Dz. U. z 2011 r., Nr 74 poz. 397 z późn. zm.) w przypadku obliczania dochodu do opodatkowania lub straty należy wziąć pod uwagę jedynie działalność opodatkowaną. Innymi słowy, podmioty strefowe mogą rozliczać jedynie straty, które rozpoznają na tej części swojej działalności, która podlega opodatkowaniu.  Moim zdaniem, jest to interpretacja rozszerzająca. Z omawianego przepisu w mojej ocenie nie wynika wcale, że o straty poniesione na działalności zwolnionej nie można pomniejszyć dochodów z tej właśnie działalności. Niemniej stanowisko organów skarbowych w tej kwestii jest wielokrotnie powtarzane w interpretacjach, walka więc z takim podejściem wydaje się być skazana na niepowodzenie.

Co gorsza organy skarbowe idą dalej – pojawiają się, na razie na szczęście odosobnione interpretacje, w myśl których, jeżeli podmiot utraci z jakiegoś powodu prawo do zwolnienia i jest zobowiązany w myśl art. 17 ust. 5 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych do zapłaty podatku za okres korzystania ze zwolnienia, to wciąż nie odzyskuje prawa do rozliczania straty z tej działalności z lat ubiegłych. Wcześniej (lata 2007-2009) wydawane były interpretacje uznające możliwość rozliczenia straty z działalności strefowej w kolejnych latach w przypadku cofnięcia zezwolenia. Najświeższe interpretacje bazują na założeniu, że strata z takiej działalności jest pojęciem odrębnym zarówno w stosunku do straty podatkowej jak i straty z działalności zwolnionej w strefie. Założenie to jest błędne i nie znajduje żadnego oparcia w przepisach. Moim zdaniem nie ulega wątpliwości, że w przypadku cofnięcia/wygaszenia zezwolenia można poniesioną dotąd stratę rozliczyć z dochodem opodatkowanym osiąganym w następnych latach. Rozliczenie straty niesie w sobie oczywiście ryzyko sporu z organem skarbowym, ale biorąc pod uwagę brzmienie przepisów, interpretacje pozytywne z lat ubiegłych oraz fakt braku istotnych argumentów merytorycznych w interpretacjach negatywnych istnieją duże szanse na wygranie takiego sporu.

Zasady udzielania pomocy publicznej w UE przedsiębiorcom uzależnione są od tzw. statusu beneficjenta, czyli od jego wielkości. Główną przyczyną takiej zależności jest założenie, że udzielenie pomocy państwa podmiotowi mniejszemu stwarza niższe ryzyko dla konkurencji na rynku unijnym niż pomoc publiczna udzielona podmiotowi dużemu. W praktyce oznacza to wyższe kwoty pomocy publicznej, jak również łagodniejsze kryteria udzielania takiej pomocy dla podmiotów mniejszych.

Wszystko wydawałoby się oczywiste, gdyby nie fakt, że – jak wynika z moich obserwacji – sposób ustalania statusu przedsiębiorcy w wielu przypadkach cechuje dość niebezpieczna swoboda interpretacyjna zarówno przedsiębiorców jak i urzędników. A trzeba pamiętać, że źle ustalony status to niewłaściwie przyznana pomoc publiczna.

Czytaj więcej »