Paweł Lisicki

Boże Narodzenie, wiadomo, to czas życzeń. Radosnych, nadziei pełnych, otuchę dających. Takie jednak, pozwolą państwo, pozostawię na boku. Nie moja to rola, by w tym, co najmilsze, wyręczać czytelników. A jednak jest kilka rzeczy, które właśnie w takim uroczystym dniu, tygodniu raczej, przypomnieć warto.

Na przykład o potrzebie zdrowego rozsądku. Rzecz to, okazuje się we współczesnej demokracji medialnej, najbardziej deficytowa. Raz za razem można obserwować, jak skądinąd poukładani, spokojni, wielce sobie pragmatyzm i racjonalność ceniący ludzie popadają w stan bliski amoku i na wyprzódki, kto pierwszy, ten lepszy, rzucają się w wir kolejnych utopijnych i niebezpiecznych projektów. I za każdym razem, kto nie wierzy, niech sprawdzi, z całym przekonaniem, zaangażowaniem, mocą i siłą utrzymują, że wynaleźli jedyną możliwą receptę.

Czy nie tak było z powstaniem euro? Projekt to był przyszłościowy i słuszny, postępowy i europejski. Dziś się wali, a ci sami mędrcy, którzy niegdyś przekonywali do zalet wspólnej europejskiej waluty, jakby nigdy nic kiwają głowami i przyznają, że to nie mogło się udać. Patrzę i oczom nie wierzę. Teraz do nich dotarło? Zresztą, co mi tam. Ale jak w ogóle mogę ich traktować poważnie? Dlaczego ci sami specjaliści, którzy nie bali się ogłaszać, że stworzono najbardziej stabilną i najbardziej bezpieczną walutę świata, dziś ni stąd, ni zowąd mówią, że w dotychczasowej postaci nie ma ona racji bytu?

Tak samo przebiega dyskusja na temat przyszłości Unii. Jeszcze dwa lata temu dziennikarze i komentatorzy, publicyści i politycy, przedstawiciele lewicy i prawicy twierdzili, że traktat lizboński to najmądrzejsze porozumienie pod słońcem. Że jeśli się go nie podpisze, to Unia upadnie. Pamiętacie państwo te spotkania ostatniej szansy? Te szczyty historyczne? Te przełomowe debaty? A ileż to wysiłku włożono w zmuszenie niesfornych do posłuszeństwa. Dla Irlandczyków zorganizowano nawet drugie referendum. I co teraz? Teraz, kiedy nadszedł kryzys, genialne porozumienie trzeba wrzucić do kosza i jak najszybciej przygotować lepsze. Tak samo jak poprzednie jedyne i doskonałe.

Stworzono, mam wrażenie, gigantyczny system zbiorowej nieodpowiedzialności. Nachalna europejska propaganda sukcesu wsparta po tysiąckroć przez media doprowadza do tego, że zdrowy rozsądek i dystans ustępują pola emocjom. Równania proste jak cepy – euro albo apokalipsa, federacja albo wojna – mają zmusić do posłuszeństwa niepokornych.

Jak się wobec tego zachować? Moja rada to nie ulegać. Nie dać się szantażować. Ani przyszłą katastrofą, ani mirażem nowej wspaniałej Europy. Nie podążać owczym pędem za innymi. Zamiast tego warto pamiętać o Polsce, czuć na sobie wzrok minionych pokoleń. Troszczyć się o jej niepodległość, spłacając w ten sposób zaciągnięty wobec przodków dług.

Tego sobie i wszystkim czytelnikom „Uważam Rze” życzę.

Czytaj na www.uwazamrze.pl

Ostatnio pojawiła się nowa moda. Co rusz słyszę, że trzeba zredefiniować pojęcie suwerenności. Tak po europejsku, po brukselsku, zgodnie z najbardziej oświeconymi wymaganiami. Tak, żeby się dostosować do tego, co uradzą Sarkozy z Merkel albo Merkel z Sarkozym – para ta tak długo już radzi, że w oczach licznych komentatorów stała się jedną wręcz, dwugłową postacią o nazwie Merkozy (dlaczego nie Sarkel?). A że żyjemy w czasach, gdzie wszystko się miesza, rozpływa, przenika nawzajem, w siebie przechodzi i granice zatraca – płeć, role, miejsca, ludzie – to potrzeba określenia, czym jest lub czym byłaby teraz w Unii Europejskiej po kryzysie suwerenność, musi zdawać się czymś palącym.

Tyle że jeśli nieco głębiej wczytać się w postulaty modernizatorów, łacno okaże się, że suwerenność rozpada im się w rękach, marnieje, rozprasza. Złośliwy ktoś mógłby nawet powiedzieć, że w ogóle znika. Suweren to ten przecież, kto podejmuje decyzje. I to te najważniejsze, dotyczące nakładania podatków, tworzenia budżetów, wypowiadania wojen i zawierania pokoju. Oczywiście, niepodległe państwo może wchodzić z innymi w układy, może wiązać się porozumieniami i traktatami, może rezygnować z części swych praw i przekazywać je innym – tak powstała i dzięki temu trwa Unia. Ale unowocześniaczom chodzi o coś więcej.

Według nich trzeba wzmocnić instytucje Unii, żeby mogły one kontrolować rządy narodowe. Ale dlaczego rządy narodowe nie mogą się kontrolować same? Dlaczego nie wystarczy, że kontrolują je wyborcy? Co się stało z suwerenem, jakim był naród? Dlaczego nie działa prosty mechanizm polegający na tym, że niekompetentne rządy i kiepscy przywódcy są odwoływani? Innymi słowy, skąd wiara zwolenników europejskiej federacji, że na przykład Komisja Europejska będzie lepiej i skuteczniej pilnowała budżetów państwowych niż same te rządy?

Widać tu wyraźnie tęsknotę za nową formą niedemokratycznej biuro- albo raczej eurokracji. Marzenie, że uda się stworzyć system, w którym ludzie podejmujący decyzje, opracowujący budżety, pilnujący finansów i podatków nie będą podlegali naciskowi opinii publicznej. Skoro polityczni liderzy ciągle rozpuszczają wyborców, ogłaszają nowe przywileje i zadłużają swe państwa na potęgę, potrzebny jest ponadnarodowy ośrodek, mówi się, który od takiego nacisku byłby wolny.

Przed kim jednak byłby on odpowiedzialny? Jak można zapewnić posłuch dla jego decyzji? I jak powstrzymać jego urzędników przed rozszerzaniem władzy? Czy greckie, włoskie, hiszpańskie protesty przeciw cięciom i ograniczeniom wydatków publicznych byłyby mniej gwałtowne, gdyby te trudne zmiany zostały im narzucone bezpośrednio przez urzędników z Brukseli? Nie sądzę.

Taka tęsknota za bezstronnymi, nieuwikłanymi i niewybieralnymi demokratycznie idealnymi ekspertami jest wyjątkowo złudna. Jedyne, do czego doprowadzi, obawiam się, to do osłabienia niepodległego państwa narodowego.

Czytaj na www.uwazamrze.pl

Jedni twierdzą, że historia ruszyła w podskokach, inni dopatrują się zdrady. Dawno już żadna wypowiedź polityka nie wywołała takich emocji jak słowa Radosława Sikorskiego w Berlinie.

Na pewno należy go docenić za to, że tak jasno zarysował wizję federacyjnej Europy. Nie bał się też powiedzieć, że to Niemcy są największym beneficjentem Unii i że nie są one niewinną ofiarą rozrzutności pozostałych państw. Słuszne było również podkreślenie, że obecny kryzys gospodarczy nie jest skutkiem rozszerzenia Unii. Ale na tym moje pochwały się kończą.

Największym błędem ministra jest przeświadczenie, że rozpad strefy euro spowodowałby „kryzys apokaliptycznych rozmiarów”. Że doprowadziłby do załamania wspólnego rynku, a w konsekwencji do upadku samej Unii. Dlatego według Sikorskiego Europa staje przed wyborem: rozpad albo federacja. Ocalenie strefy euro staje się tym samym co ocalenie Unii, a ocalenie Unii to ocalenie demokracji.

Pierwsze pytanie: dlaczego? Przecież zanim powstała strefa euro, Unia istniała i działała. Wspólny rynek nie oznacza jednej waluty, ale swobodę przepływu ludzi i kapitału. Rozpad strefy euro – z pewnością coś, czego należy uniknąć – wcale nie musi prowadzić do katastrofy. Dlaczego Sikorski rezygnuje z trzeźwej analizy? Dlaczego mówi: albo strefa euro, albo apokalipsa? Bo to pozwala mu usprawiedliwić program wzmocnienia władzy instytucji unijnych kosztem narodowych.

Widać to, gdy minister prezentuje pozytywny program zmian ustrojowych wspólnoty. Sikorski jest wyjątkowo dobitny, gdy mówi o nowych uprawnieniach organów Unii – komisja staje się w tej wizji superrządem, instytucją, która kontroluje gabinety państw członkowskich, nakłada na nie sankcje, ingeruje w ich politykę, nadzoruje gospodarkę – i wyjątkowo enigmatyczny, kiedy opisuje, na czym miałoby polegać wzmocnienie ich demokratycznej legitymizacji. Unia w oczach ministra to nie Europa ojczyzn, ale jednolite państwo sfederowane. Kiedy minister mówi o sferach, które mają pozostać w gestii państw narodowych – religii, obyczajach, stylu życia – występuje w roli budowniczego skansenów. Narodowa tożsamość zostaje sprowadzona do roli cepeliowskiej pamiątki.

Polski minister zachowuje się jak ktoś, dla kogo podmiotowość i demokracja przedstawicielska są ciężarami utrudniającymi sprawne zarządzanie. Wolność państw narodowych to w tej perspektywie niewczesna niesforność. Racja i zdrowy rozsądek nie są po stronie niepodległych państw, ale unijnych zarządców, mitycznych reprezentantów równie mitycznego europejskiego demosu. Co uderzające, towarzyszy temu apel do Niemiec, by śmiało realizowały swoją hegemonię.

Naprawdę trudno oprzeć się wrażeniu, że wdrożenie programu Sikorskiego prowadziłoby do wzmocnienia siły największych graczy Unii, szczególnie Niemiec. Co z tego miałaby Polska? Tego zrozumieć nie potrafię.

Czytaj na www.uwazamrze.pl

Przysłuchuję się debacie o przyszłości Unii Europejskiej i czegoś, dalibóg, nie pojmuję. Wprawdzie taka już może moja przypadłość i ów brak rozumienia winienem złożyć na karb własnych ograniczeń, a nie dopatrywać się w nim innych powodów. Jednakże kto pyta, nie błądzi. Więc pytam.

Od wielu miesięcy strefa euro przeżywa kryzys, być może najpoważniejszy w historii. Jego najwidoczniejszą oznaką jest bankructwo Grecji – na temat tego, czy już do niego doszło, czy nastąpi on lada moment, zdania specjalistów są podzielone. Większość uważa, że praprzyczyną obecnego kryzysu jest przewaga myślenia politycznego nad gospodarczym. Twórcy strefy euro kierowali się przede wszystkim pewnym projektem politycznym, a nie rachubą zysków i strat gospodarczych. Powołali do życia walutę, która, najkrócej mówiąc, nie miała pokrycia. Albo przynajmniej niektóre państwa strefy nie są i nigdy nie były w stanie takiego pokrycia dostarczyć.

Dążenie do wspólnej waluty było jednak tak silne, bo skrywała się za nim wola tworzenia nowej wspólnoty politycznej. Ci, którzy przygotowali euro, tak naprawdę myśleli o federacyjnej Europie, w której suwerenność narodowa i państwowa zostałaby ograniczona na rzecz innego, ponadnarodowego podmiotu. Twórcy unii walutowej, można sądzić, oszukali wyborców co do swych intencji i dziś widać tego efekty.

Jak sobie z tym poradzić? Odpowiedzią ma być, słyszę, nowy rząd paneuropejski, nowy sposób kontroli suwerennych do tej pory państw. „Komisja Europejska będzie mogła wystąpić do krajów o rewizję projektów budżetów, jeżeli uzna, że są w poważnym stopniu niezgodne z wymogami polityki przewidzianej w Pakcie Stabilności i Wzrostu – stwierdził choćby szef Komisji José Manuel Barroso. Oznacza to przecież, że poszczególne rządy, przygotowując swoje budżety, będą odpowiadały nie przed wyborcami, ale przed… urzędnikami komisji. O ich zgodę będą zabiegać, ich wskazówki będą brać pod uwagę. To klasyczny przykład gaszenia pożaru benzyną.

Strefa euro nie udała się, bo była przede wszystkim projektem politycznym. A zatem… ratując ją, trzeba jeszcze więcej polityki. Przecież Barroso, a wraz z nim wielu innych niemieckich czy francuskich polityków, domagają się ni mniej, ni więcej wprowadzenia oświeconego dyktatu. I jeszcze używają do tego szantażu. Albo potulnie trzeba poddać się pod kuratelę Brukseli, mówią, albo fora ze dwora.

Kto nie chce utrzymania jednej waluty, ten nie chce Unii, kto zaś chce waluty, ten musi się pogodzić z tym, że nie ma nic do gadania. Od budżetów i deficytów – czyli od podatków, ulg, składek – są mądrzejsi ludzie niż rządy narodowe.

Więc albo rzeczywiście niczego nie rozumiem, albo plany Komisji Europejskiej są jawnym pogwałceniem demokracji i zasady suwerenności. Bo jakoś nie słyszałem do tej pory, żeby komisja przygotowała projekt prawa pozwalający ją demokratycznie odwołać. Wniosek? Wyborcy są na to chyba za głupi.

Czytaj na www.uwazamrze.pl

W pewnym programie telewizyjnym usłyszałem, że teraz wizytówką Polski są pan Biedroń i pani Grodzka.

A że słowa te padły z ust popularnego publicysty, zadumałem się. Jak to – myślałem – to już do tego doszło, że tym, czym powinna się chwalić Polska, nie są gospodarka, przedsiębiorczość obywateli, odwaga, przywiązanie do niepodległości, szacunek dla tradycji, ale fakt, że w Sejmie zasiadł aktywista gejowski oraz transseksualist(k)a? Na tym polega teraz wielkość To jest to coś, czym Polacy będą się chlubić przed Zachodem? Tym będą przyciągać, na tym budować swoją wyższość?

Faktycznie. Po tym, jak w Sejmie znalazła się owa para, a jeszcze bardziej po tym, jak większość posłów wybrała na wicemarszałka Wandę Nowicką, znaną głównie ze swojej bezkompromisowej walki o prawo do aborcji, Polska ma znowu dobrą prasę. Ponownie się Polaków głaszcze, wreszcie po policzku poklepuje.

Ale żeby do tej beczki miodu łyżkę dziegciu dołożyć, przypomnę, że owo wyniesienie na piedestał Biedronia plus Grodzkiej nie jest niczym nadzwyczajnym, lecz jedynie prowincjonalnym przejawem powszechnej rewolucji, do której Polacy, tak jak i inni mieszkańcy Europy, szybko się dostosowują, radośnie merdając ogonkami. Mechanizm jest prosty. Wiele lat temu wyjawiła mi go pewna szwedzka lesbijka, działaczka tamtejszego ruchu wyzwolenia. Zwierzała się w dobrej wierze, bo też, myślała sobie pewnikiem, jeśli już spotyka się z dziennikarzem z Polski, jeśli już dotarł do niej i o rozmowę poprosił wysłannik z krainy ciemności i zaścianka katolicko-narodowego, musi być, ani chybi, tej samej lewacko-rewolucyjnej proweniencji co ona.

Najważniejsze są, twierdziła, trzy rzeczy: dobrze zorganizowana i oddana (bezwzględnie działająca) grupka ideowców (fanatyków), poparcie dużych mediów, wreszcie zmiany w prawie. Radykałowie opowiadają o swych rzekomych prześladowaniach. Jeśli uda się im znaleźć sympatyków wśród dziennikarzy – a to udaje się szybko – ich opowieść, wcześniej sekciarska, zostaje powszechnie przyjęta. Po prostu sympatia opinii publicznej idzie krok w krok za współczuciem. Dystrybucją współczucia zajmują się wielkie media, które przedstawiają agresorów jako ofiary, a tych, którzy się im opierają, jako napastników. Od tej pory na całą rzeczywistość patrzy się tylko z perspektywy homoseksualistów, lesbijek i innych mniejszości. Pod wpływem medialnego walca politycy wprowadzają nowe przepisy zakazujące krytycznych zachowań wobec mniejszości, potem zaś wprowadzają je w życie sędziowie. Kiedy już to się stanie, zmieniane są programy wychowania. System staje się szczelny.

Takim poręcznym narzędziem służącym do tresury jest chociażby wprowadzenie zakazu mowy nienawiści. Nim się człowiek obejrzy, jest posprzątane. Nie mam wątpliwości, że ten wzorzec działania powiela się w Polsce. Znacznie szybciej, niż ktokolwiek mógł przewidzieć.

Czytaj na www.uwazamrze.pl