Piotr Kościelniak

Jeżeli BP tak samo radzi sobie z zatykaniem wycieku ropy, jak ratuje własny wizerunek, to końca katastrofy raczej nie doczekamy.

A już było tak pięknie. Opuszczona na dno kopuła znacznie ograniczyła wyciek ropy w Zatoce Meksykańskiej. Nowe odwierty, które mają ostatecznie zakończyć trwającą od kwietnia ekologiczną katastrofę, są już blisko celu. Na powierzchni czekają tankowce, by odbierać wypompowaną spod powierzchni ropę.

I wtedy BP strzela sobie w kolano. Jak odkryła sieć BBC prawnicy firmy usiłowali kupić milczenie naukowców zajmujących się ekologicznymi skutkami wycieku ropy. Badaczom zaoferowano ok. 250 dolarów za godzinę pracy. Mieli opracować plan odbudowy skażonego wyciekiem środowiska naturalnego Zatoki.

Tylko na pierwszy rzut wszystko wyglądało ładnie. W umowie, którą zdobyło BBC można przeczytać, iż naukowcy nie mogą publikować danych zgromadzonych podczas tej pracy (czyli w praktyce informacji o zniszczeniach środowiska spowodowanych przez BP) przez całe trzy lata. Nie mogą też wykonywać pracy dla innych agencji lub instytucji, o ile ta praca kolidowałaby z działaniami BP. Naukowcy mają też stosować się do instrukcji prawników koncernu.
- Skontaktowali się ze mną i powiedzieli, że chcą aby cały mój wydział z nimi współpracował — powiedział BBC Bob Shipp z University of South Alabama. Ale kiedy naukowcy przedstawili swoje zasady — m.in. pełna jawność wyników badań, prawnicy odwrócili się na pięcie i już nigdy więcej się nie odezwali.
- To naprawdę ogromna korporacja, która próbuje kupić milczenie nauki — oburza się Cary Nelson, szef American Association of Professors. — To ogromnie destrukcyjne działanie. Sądzę, że na pewnym poziomie możemy mówić, że to naprawdę BP przeciw Stanom Zjednoczonym.
Oburzenie naukowców i upublicznienie sprawy niefortunnej propozycji najwyraźniej zaskoczyło sztab PR naftowego koncernu. „BP nie nakłada żadnych ograniczeń dotyczących pracy akademickiej i danych naukowych” — poinformował rzecznik BP.

Zaledwie kilka dni wcześniej ten sam sztab piarowców zaliczył inną wpadkę. Na stronie internetowej BP umieścili zdjęcie przedstawiające pracujących w napięciu ludzi w centrum kryzysowym. Inżynierowie wpatrywali się w dziesięć wielkich ekranów pokazujących podwodne roboty, szyb, wyciek, dane itp. Okazuje się jednak, że zdjęcie zostało cyfrowo przerobione, co odkrył jeden z blogerów. Na dwóch ekranach „domalowano” obraz przy użyciu Photoshopa. Zrobiono to na tyle nieudolnie, że nie trzeba nawet specjalisty, aby wykryć oszustwo.

Scott Dean z BP przyznał, że fotograf dopuścił się manipulacji. Ale dodał, że zrobił to „bez złych zamiarów”, tylko po to, by popisać się znajomością Photoshopa (najwyraźniej dość kiepską znajomością). Co więcej, jedno ze zdjęć na stronie BP przedstawia sztab kryzysowy, ale… z 2001 roku, tylko przerobione tak, by wszyscy sądzili, że zostało zrobione teraz.

Nowy pierwiastek w układzie okresowym powinien nosić nazwę kopernik — proponują niemieccy fizycy, którym udało się wytworzyć go w laboratorium. Na razie jednak pierwiastek 112 nosi oficjalnie nazwę ununbium — zgodnie z wytycznymi Międzynarodowej Unii Chemii Czystej i Stosowanej (IUPAC).

Unia ma zaś aż sześć miesięcy, aby zatwierdzić nazwę proponowaną przez odkrywców. Przez ten czas nad kopernikiem (Niemcy zgłosili nazwę „copernicium” i symbol Cp) debatować będą naukowcy. Oficjalną wiadomość o uznaniu istnienia pierwiastka 112 odkrytego przez zespół prof. Sigurda Hofmanna z GSI Helmholtzzentrum für Schwerionenforschung (Centrum Badań nad Jonami Ciężkimi) w Darmstadt można znaleźć tu, a o propozycji nazwy – tu

„Po tym, jak IUPAC oficjalnie uznała nasze osiągnięcie, my — to znaczy wszyscy związani z tym odkryciem — zgodziliśmy się na propozycję nazwy „copernicium” dla nowego pierwiastka 112. W ten sposób chcemy uhonorować wielkiego naukowca, który zmienił nasze spojrzenie na świat” — mówił prof. Hofmann.
Radości prof. Sigurda Hofmanna z uznania istnienia ununbium trudno się dziwić. Wcześniej miał ogromne kłopoty z dowiedzeniem, że pierwiastek 112 rzeczywiście udało się mu stworzyć i zaobserwować. Ununbium odkryto bowiem aż 13 lat temu. IUPAC dwukrotnie odrzucała zgłoszenie zespołu prof. Hofmanna wytykając mu uchybienia w obserwacjach.

Na radość z powodu nazwy nowego pierwiastka jest jeszcze za wcześnie. Procedura jej ustalania jest skomplikowana i długotrwała. I wcale nie zawsze propozycje odkrywców przechodzą. Najsłynniejszym takim przypadkiem była wojna o nazwy pierwiastków 104, 105 i 106 między Amerykanami z Lawrence Berkeley National Laboratory i Rosjanami ze Zjednoczonego Instytutu Badań Jądrowych w Dubnej. W spór wmieszali się Niemcy z Darmstadt, a rozstrzygnąć wszystko miała jak zwykle Unia, która zresztą zgłosiła własne propozycje nazw nowych pierwiastków. Konflikt trwał ćwierć wieku i skończył się dopiero w 1997 roku. Dziś mamy rutherford (Rosjanie chcieli kurczatow), dubn (od Dubnej, choć Rosjanie zgłaszali nielsbohr, a Amerykanie hahn) i seaborg, choć Glenn Seaborg aż do śmierci uważał, że Rosjanie z Dubnej oszukiwali i nic nie odkryli.

Czy taki sam spór może zagrozić kopernikowi? Nie wiem, ale boję się, że docentowi Fifce albo jakiemuś publicyście przyjdzie do głowy protestować. Bo w zespole byli naukowcy z Finlandii, Rosji i Słowacjii, a nie było Polaków. Bo byli Niemcy, którzy znów chcą nam zabrać Kopernika. No i nikt nas nie zapytał o zdanie.

Dawno nie dostałem tylu listów, co po artykule o rapamycynie (Pigułka na długowieczność). W testach na myszach rapamycyna, wykorzystywana do hamowania odrzucania przeszczepów, wydłużała życie zwierząt o mniej więcej jedną trzecią. Naukowcy podkreślają, że przyjmowanie rapamycyny na własną rękę jest niebezpieczne, bo to lek obniżający odporność. Mimo to, najważniejsze pytanie w listach brzmiało: gdzie to można kupić?
Naukowcy z University of Wisconsin-Madison piszący w „Science” mają inną propozycję: drastyczne ograniczenie przyjmowanych kalorii. Swój pomysł testowali na małpach rezusach. Z jednej strony — małpy, z drugiej — to pierwsze (tak twierdzą autorzy) badania na tak bliskich kuzynach człowieka. Z tych badań wynika, że ograniczenie przyjmowania kalorii o jedną trzecią znacząco wydłuża życia rezusów. Pod warunkiem, że dieta jest zrównoważona.
Przez 20 lat obserwowano 76 małp (30 od 1989 roku i 46 od 1994 roku). Jak podaje „Science” nadal żyje 63 proc. rezusów „niskokalorycznych”, w porównaniu do 45 proc. zwierząt z grupy kontrolnej.
Mało tego, rezusy na głodzie o połowę rzadziej cierpiały na nowotwory i choroby serca. Były również lepiej umięśnione i zachowały sprawność umysłową. Dla dociekliwych dokładne wyniki badań na stronie „Science”.
Czy podobna metoda wydłużania życia (dodajmy zdrowego życia) kiedykolwiek będzie stosowana u ludzi? „Małpy są blisko spokrewnione z nami, ale to nie oznacza, że wszystko, co u nich obserwujemy można przenieść na ludzi” — mówi sieci BBC Catherine Collins z Britisj Dietetic Association. (Więcej o drakońskiej diecie na stronach BBC).
Nie wiem jak Wy, ale ja poczekam na rapamycynę.