Jerzy Haszczyński

Libijczycy i inne zrewoltowane narody arabskie mają kolejny dzień tryumfu, kolejny symbol. Mają też znowu swoje pięć dni w mediach całego świata. Zdjęcia konającego od ran dyktatora przejdą do historii. 

Wyobrażam sobie, co się teraz dzieje w Bengazi, stolicy rewolucji. Jak się cieszą ci wszyscy ludzie, którzy odważyli się w lutym wystąpić przeciw Kaddafiemu, a potem takim dziennikarzom jak ja wykrzyczeli historie życia niszczonego przez dyktaturę. Jak się cieszą kierowca karetki Mustafa, pani dr Iman, pułkownik Ali, inżynier Taher czy amerykańsko-libijski lekarz Rida.

Należy im życzyć, by ostateczny koniec dyktatora był początkiem Libii, w której nie będą się dusić, w której oni i inni będą mieli coś do powiedzenia i będą korzystali z bajecznych bogactw kryjących się pod piaskami libijskich pustyń. A jest po temu szansa, większa niż w wielu innych krajach, pozbywających się krwawych dyktatorów. To mimo podziałów plemiennych, klanowych i historycznych kraj dosyć jednorodny. Jeden odłam islamu, konserwatywne społeczeństwo (nawet w domach wykształconych rewolucjonistów nie widziałem kobiet, tylko ich ręce podające przez drzwi tace z herbatą czy obiadem). Położony z dala od niebezpiecznych graczy świata islamskiego, a blisko Europy. I co ważne na tyle mało ludny, że przy złożach ropy i gazu, które ma, łatwiej niż np. w Egipcie czy Tunezji zapewnić jego obywatelom niezły standard życia. Z sąsiedniej Tunezji, która właśnie zbiera się do pierwszych wolnych wyborów (do konstytuanty), można zaczerpnąć wiedzę o tworzeniu instytucji demokratycznych.

Kaddafi przegrał już wcześniej, zostało mu najpierw kilka miast, potem kilka dzielnic, ukrywał się, kluczył. Przede wszystkim zaś od wielu tygodni nie mógł już wierzyć, że naród go kocha, a tylko Al Kaida wspierana przez Sarkozy’ego i Camerona spiskują przeciwko niemu, wysługując się zdrajcami. Tracił ministrów, którzy przechodzili na drugą stronę, synów, którzy ginęli, tracił powoli wszystko. Aż stracił życie.

Chyba nikt nie płacze po Kaddafim. Jak można wnioskować z entuzjastycznych wypowiedzi polityków, śmierć Kaddafiego to najlepsze rozwiązanie dla wszystkich. Dla rewolucjonistów, bo koniec dyktatora to prawie pewny koniec wojny. A po wojnie można wreszcie przystąpić do tworzenia nowego państwa i to takiego, by Libijczycy nie zaczęli za parę lat tęsknić za obalonym dyktatorem. Cieszy się i Zachód, bo wiele zainwestował w obalenie Kaddafiego, i Wschód, bo ma nadzieję, że nowe władze wraz z zapominaniem o nieżyjącym dyktatorze zapomną, że postawił na niewłaściwą stronę konfliktu. 
W pewnym sensie to dobre rozwiązanie także dla Kaddafiego, bo choć najwyraźniej nie chciał umierać, lecz znowu zamierzał się gdzieś schować, to gorsze byłoby, gdyby ranny trafił do celi, z której nie miałby szans wyjść. Czekałyby go los Mubaraka wwożonego na szpitalnym łóżku do klatki w sali sądowej. Dla arabskiego przywódcy to upokorzenie niewyobrażalne. 

Byłoby lepiej, gdyby doszło do procesu, niekoniecznie w takim stylu, jak ten Mubaraka.

Trybunał rozliczający zbrodnie Muammara Kaddafiego byłby i oczyszczeniem, i przestrogą. Przypomnieniem publicznych egzekucji, mordu w więzieniu Abu Salim, zastraszania, gnębienia. Pewnie też poznalibyśmy dzięki trybunałowi szczegóły działalności terrorystycznej Kaddafiego i umów z zachodnimi politykami, gdy Kaddafi terroryzmu się wyrzekł.

Doniesienia z Libii obserwuję w innym północnoafrykańskim kraju, Maroku, gdzie rewolucji nie było, król trzyma się mocno, choć demonstracji, wieców, żądań zmian systemu nie brakuje. 
Tu też wzbudziły wielkie zainteresowanie. Po raz pierwszy widziałem, jak na plazmach w kawiarenkach i herbaciarniach w trzystutysięcznym Tetuanie mężczyźni oglądali coś innego niż mecze piłkarskie. Telewizor był także włączony w gabinecie szefa lokalnych władz, którego dziś odwiedziłem. Na wiecach Marokańczycy mówią zazwyczaj, że król chce reformować kraj, a przeszkadzają mu w tym ministrowie, gubernatorzy i urzędnicy różnorakich szczebli.
Nie wiem, co miejscowy wali, gubernator, myśli o rewolucjach arabskich, o Kaddafim. W ogóle nie chciał rozmawiać o polityce.