Jerzy Haszczyński

Odwiedziny papieża w Betlejem to wydarzenie religijne — tak powinno być i miejmy nadzieję, że kiedyś tak będzie. Ale w dzisiejszym Betlejem, jednym z miast Autonomii Palestyńskiej, nie sposób ich oddzielić od polityki. Od wielkiej polityki światowej — związanej z najtrudniejszym i budzącym największe emocje konfliktem na świecie.

Podczas mszy w miejscu narodzin Chrystusa i rozmów z Palestyńczykami wypowiedział wiele zdań o charakterze biblijnym i teologicznym. Największym echem zapewne odbiją się jednak te dotyczące konfliktu izraelsko-palestyńskiego. W kazaniu na samym początku i „w sposób szczególny” papież zwrócił się do chrześcijan ze strefy Gazy. Oni, ich rodziny i znajomi, doznali, jak podkreślił, „strat, udręk, cierpień”. Wcześniej, przed mszą, modlił się za zabite i osierocone dzieci z Gazy.


To wyróżnienie kwestii Gazy, zaatakowanej pod koniec zeszłego roku przez armię izraelską, brzmi jak spełnienie obaw wielu Izraelczyków wobec pielgrzymki Benedykta XVI do Ziemi Świętej. Że wyraźnie stanie po stronie Palestyńczyków. Papież stanął jednak przede wszystkim po stronie słabszych, biedniejszych, odciętych od świata. Jak zwykle. 
Z tego też powodu Watykan nie zbojkotował ONZ-owskiej konferencji Durban II poświęconej rasizmowi, gdzie główny mówca prezydent Iranu piętnował Izrael. Występ Mahmuda Ahmadineżada bojkotowały państwa zachodnie, ale nie biedne i zagubione państwa afrykańskie czy latynoskie, których los jest dla Kościoła ważny. 
Benedykt XVI potwierdził, że Watykan sprzeciwia się wszystkim wojnom, także tym, które są prowadzone i popierane przez kraje katolickie czy szerzej chrześcijańskie. Strefa Gazy jest zresztą miejscem, gdzie wsparcie dla katolików (bardzo nielicznych, może dwie setki wiernych) jest szczególnie ważne. Nie tylko cierpią w wyniku wojny z Izraelem, ale i z powodu panujących tam radykałów islamskich. 


Nie ma też nic w zaskakującego w poparciu Benedykta XVI dla powstania państwa palestyńskiego. Za tym są wszyscy lub prawie wszyscy na świecie, także znaczna część Izraelczyków. Polska na pewno — mamy przecież nawet w Warszawie ambasadę Palestyny, o takim samym statusie, jak ambasady Izraela czy Iranu. 

Tylko nikt nie wie, jak doprowadzić do porozumienia Palestyńczyków i Izraela. Benedykt XVI na pewno w tym nie przeszkodził. A nawołując do pokoju i odrzucenia przez Palestyńczyków terroryzmu może trochę pomógł.

Uznawany za rasistę polityk Awigdor Lieberman najprawdopodobniej zostanie szefem izraelskiego MSZ. W łagodnej wersji trzeba to nazwać stawianiem świata w niezręcznej sytuacji. W skrajnej – wyrazić obawę, że Izrael popełnia właśnie dyplomatyczne samobójstwo. Na dodatek dzieje się to w czasie, gdy Izrael wzywa do bojkotu kwietniowej konferencji ONZ w sprawie rasizmu i ksenofobii, zwanej Durbanem II, bo wie, że stanie się tam głównym obiektem krytyki.

Co takiego głosi Lieberman, lider partii Nasz Dom Izrael, popularnej wśród rosyjskojęzycznych Izraelczyków? Jego pomysł na rozwiązanie problemu więźniów palestyńskich (utopienie w Morzu Martwym) można uznać za rzucony w wirze debaty, przerysowany i już nieaktualny. Ale nie da się już tak określić jego programu z lutowych wyborów do Knesetu. Lieberman wzywa w nim do tworzenia państwa jednorodnego etnicznie, chce zmienić granicę tak, by się pozbyć 450 tysięcy Arabów z Izraela, a reszcie odebrać znaczną część praw obywatelskich,jeżeli nie złożą deklaracji lojalności.

Nominacja takiego polityka na szefa dyplomacji na pewno nie pomoże w bojkocie Durbanu II. Spowoduje też, że każdy polityk zachodni zastanowi się trzy razy, zanim podejmie decyzję o spotkaniu z szefem MSZ Izraela. Nie mówiąc już o politykach tych (nielicznych) krajów muzułmańskich, które utrzymują kontakty z Izraelem. A bez nich o pokoju na Bliskim Wschodzie nie ma co marzyć (choć i z nimi to raczej marzenia).

Można się pocieszać, że każdy polityk, startując w wyborach, mówi co innego, niż wtedy, kiedy jest u władzy. Zwłaszcza gdy – jak w Izraelu – rząd musi tworzyć wiele partii i nikt nie ma szans zrealizować w pełni swojego programu. Lieberman już raz był w rządzie. Zajmował stanowisko wicepremiera i ministra do spraw strategicznych. Zaletą takiego rozwiązania było to, że z ministrem spraw strategicznych Izraela nie muszą się spotykać ministrowie spraw zagranicznych USA, Niemiec, Wielkiej Brytanii, Polski, Turcji czy Egiptu. Lieberman nie musi być szefem dyplomacji. I niedobrze, że ma być.

Rozpoczynając operację lądową w Strefie Gazy, Izrael zdecydował się na ryzykowną grę. Zarówno pod względem militarnym, jak i politycznym. Militarnym, bo w przeciwieństwie do dotychczasowych ataków z powietrza jego straty w walkach z Palestyńczykami mogą być duże, a wynik wojny wcale nie taki pewny, zwłaszcza w dalszej perspektywie. Nawet jeżeli uda się zniszczyć wszystkie hamasowskie wyrzutnie produkowanych w warsztatach i domach rakiet, to później powstaną następne.

Polityczne ryzyko polega na tym, że tak prowadzona wojna może jeszcze bardziej popsuć wizerunek Izraela za granicą. Walki o każdy dom, każdą szkołę i każdy meczet, jakie teraz muszą prowadzić Izraelczycy, to jeszcze więcej palestyńskich ofiar, jeszcze więcej zabitych cywilów, o których z oburzeniem będą informowały telewizje całego świata.

Izrael trzy i pół roku temu wykonał gest pod adresem Palestyńczyków. Opuścił Strefę Gazy, wycofał wojska i, nie bacząc na wewnętrzne protesty, zlikwidował osiedla żydowskich osadników. Liczył, że za oddaną ziemię dostanie pokój. Przeliczył się. Tym bardziej ma więc prawo do obrony przed terrorystami, którzy ze Strefy Gazy wystrzeliwują rakiety w kierunku izraelskich miast ukryci wśród dzieci czy pacjentów szpitali. Nie da się przy tym uniknąć ofiar cywilnych.

Jednak ważna jest skala – z każdym zabitym cywilem będzie wzrastać niechęć do Izraela w świecie. A cierpliwość tracą już nawet ci nieliczni, którzy dotąd ze zrozumieniem odnosili się do tego, że Izrael zaatakował Strefę Gazy z powietrza.

Trzeba mieć nadzieję, że dowództwo izraelskie, nauczone problemami w wojnie z Hezbollahem w Libanie w 2006 roku, ma plan szybkiej wojny, chirurgicznych cięć, by wyeliminować tych, którzy odpalają rakiety, a oszczędzić innych.

I że nie dopuści do tego, żeby w Gazie ludzie umierali także z głodu, braku wody i lekarstw.