Piotr Gursztyn

Premier nie potrafi znaleźć pomysłu na wyjście rządu z impasu. To może spowodować rewoltę zaplecza.

Nastroje w Platformie się psują. Wprawdzie ostatnie sondaże mimo spadków nie są dla partii najgorsze (27 proc. poparcia we wczorajszym badaniu SMG/KRC dla Faktów TVN, PiS 22 proc. Ruch Palikota – 17 proc.), ale wielu polityków PO obawia się, że gwałtownego załamania notowań. Przyczyny są oczywiste: zamieszanie wokół leków, wysokie ceny paliw i w szczególności skuteczna ofensywa internautów rozwścieczonych przyjęciem projektu ACTA.

– Tusk się pogubił – to słowa, które można usłyszeć wypowiadane po cichu przez jego partyjnych kolegów. Autorytet lidera PO jako osoby, która potrafi wyprowadzić partię z opresji, został naruszony. Porażką Tuska była poniedziałkowa debata z internautami.

Nie zakończyła konfliktu, a na dodatek premier pokazał się jako osoba, która kolejny raz zmienia zdanie w ważnej kwestii. Był to moment, w którym wielu polityków zapomniało o efekcie płomiennego przemówienia, które Donald Tusk wygłosił na ostatnim posiedzeniu Klubu Parlamentarnego Platformy.

Kilka ostatnich wydarzeń rozpowszechniło też w PO przekonanie, że premier nie jest lojalny wobec ludzi, którzy go wspierają. Listę rozczarowanych otwierają politycy „spółdzielni” Cezarego Grabarczyka. W poprzedniej kadencji ostro zwalczali grupę Grzegorza Schetyny, głosząc hasło, że „przewodniczący jest tylko jeden”. Prezentowali się jako wykonawcy polityki Tuska przeciwstawiający się przejęciu władzy w partii przez Schetynę i jego frakcję. W nowym rozdaniu okazało się, że mają – inaczej niż Schetyna – niewiele do powiedzenia w klubie parlamentarnym. Tusk pozostał głuchy na ich skargi, więc rozczarowani uznali, że w tej sytuacji lepiej znaleźć jakieś modus vivendi z dawnym przeciwnikiem, niż liczyć na kapryśnego protektora.

Podobny efekt, i to już w całym klubie, wywołało pozostawienie ministra zdrowia samemu sobie w sprawie ustawy refundacyjnej. Każdy wiedział, że to nie Bartosz Arłukowicz odpowiada za kształt ustawy, lecz Ewa Kopacz. Arłukowicz jest lubiany w Sejmie, więc zepchnięcie go do roli kozła ofiarnego zostało szczególnie źle odebrane. Na dodatek przed odpowiedzialnością uciekała autorka ustawy. Posłowie PO nie przepadają zbytnio za własną panią marszałek, gdyż – jak twierdzą – bywa arogancka. Walkę z jej wpływami w resorcie zdrowia zaczął właśnie minister Bartosz Arłukowicz. Tak – według polityków PO – należy rozumieć jego wniosek o dymisję wiceministra Andrzeja Włodarczyka, który blisko współpracuje z Kopacz. Zamieszanie jest tak duże, że wraz z nim gotowych jest odejść dwóch innych zastępców Arłukowicza.

Zostawiona sama sobie jest też minister sportu w sprawie zatrudnienia swojego znajomego w Centralnym Ośrodku Sportu. Wprawdzie Joanna Mucha ma wielu wrogów w PO, ale krytyka jej decyzji idzie na konto całej formacji. Politycy tej partii mówią, że trudno było obronić jej decyzję, ale nie zostały podjęte żadne działania medialne w celu zminimalizowania strat.

Te wydarzenia skłaniają polityków PO do przypuszczeń, że premier przestaje być wyborczą lokomotywą. Próba dogadania się „spółdzielni” ze Schetyną oraz zapowiedź młodych posłów Platformy, że utworzą własną frakcję, są symptomami tego, iż politycy PO zaczynają układać własne scenariusze ratunkowe bez oglądania się na Tuska.

Taki tytuł nosi tekst Jana Hartmana w ostatnim „Newsweeku”. Tekst o tym, że ateistom jest źle, ale będzie lepiej.

Ilustracją dosłowną tego – od redakcji, nie autora tekstu, jak można sądzić – jest zdjęcie kościoła zamienionego w pub. Widać na nim wnętrze knajpy, gdzie stoliki sąsiadują z zabytkowymi epitafiami, czy wręcz nagrobkami.

Rzecz nie w tym dziwnym sąsiedztwie. Rzecz w podpisie pod zdjęciem: „Nawet w bardzo katolickiej Irlandii kościoły zamieniają się w restauracje. Na zdjęciu dawny kościół św. Marii w Dublinie”.

Nie potrafię jednoznacznie odpowiedzieć na pytanie, czy podpis jest przejawem manipulacji, czy ignorancji. Ktoś, kto bywał w kościołach katolickich mógł od razu wyczuć, że wnętrze owego  St. Mary’s Church jest mało papistowskie. Te empory po bokach, to typowe dla kościołów protestanckich.

Krótkie internetowe poszukiwania potwierdzają podejrzenia. Dubliński kościół należał do Church of Ireland, czyli lokalnej gałęzi Kościoła Anglikańskiego. Zabytek został sprzedany kilkanaście lat temu. W ten sposób mógł stać się ilustracją tego, że „nawet w bardzo katolickiej Irlandii kościoły zamieniają się w restauracje”.

Może to tylko szczegół. Może rzeczywiście w katolickiej Irlandii katolickie kościoły zamieniane są na potęgę na knajpy. Lub wszystko wskazuje, że tak będzie się działo. Może.

Ale z pewnością dla ilustrowania mocnej tezy nie należy pokazywać fałszywych obrazów. Bo świadczy to albo o ignorancji, albo manipulacji.

Słowa posłów to reakcja na zmianę stosunku premiera Donalda Tuska do własnego zaplecza parlamentarnego.

Nadzwyczajność piątkowego posiedzenia Klubu PO wynika z dwóch powodów. Tusk z Klubem PO ostatni raz spotkał się jeszcze w poprzedniej kadencji (nie licząc krótkich podziękowań po wygranych wyborach). Drugi powód to zupełnie inny ton przemówienia wygłoszonego przez premiera do posłów z własnego klubu. W czasie poprzednich Tusk musztrował posłów. Wyliczał, czego od nich oczekuje i przestrzegał przed ich potencjalnymi grzechami. Ostrzegał, że PO może przegrać sama z sobą, na skutek chciwości czy zepsucia jej członków. Polityków PO to irytowało, bo czuli, że przewodniczący traktuje ich jak potencjalnych łapowników. Frustrowało też odsunięcie od procesów decyzyjnych i przekształcenie klubu w maszynkę do głosowania nad rządowymi projektami ustaw.

W piątek Tusk nie obiecał radykalnej zmiany. Choć posłowie narzekali, że nie mają dostępu do ministrów, nie padła deklaracja, że będą mieli wpływ na ich pracę. Nie padła obietnica, że będą mieli wpływ na to, co przysyła do Sejmu Rządowe Centrum Legislacji – dla posłów jest ono uosobieniem dyktatu rządu nad parlamentem.

Mimo to członkowie PO poczuli, że Tusk chce z nimi rozmawiać. – Nigdy przedtem nie mówił nam, że ma jakiś dylemat – opowiada zaskoczony uczestnik posiedzenia. Dylemat, o którym Tusk długo opowiadał, to kwestia paktu fiskalnego i stosunku rządu do tego dokumentu. Tusk mówił, że każda decyzja, którą podejmie, może oznaczać porażkę rządu.

W podobnym tonie wypowiadał się o najbardziej niepopularnych planach reform. Posłów zaskoczyło, że nie przedstawił – w odróżnieniu od wcześniejszych przemów – planu awaryjnego.

Poczuli się jednak traktowani bardziej podmiotowo. – Wcześniej Donald czarował nas i wszyscy wiedzieliśmy, że jesteśmy czarowani. Tu gorące oklaski po jego wystąpieniu były premią za szczerość – mówi nasz rozmówca. Na szeregowych posłach zrobiło wrażenie, że zjadł z nimi wspólną kolację i poświęcił im kilka godzin. Nie wszyscy wierzą w szczerość słów Tuska, ale przyznają, że zapanował nad coraz bardziej sfrustrowanym klubem: – Podbił posłów, nie mówiąc już o posłankach. Teraz klub pójdzie za nim w ogień – ocenia jeden z partyjnych sceptyków.

Ważnym sygnałem dla PO było też to, że kilkanaście dni temu zebrał się zarząd krajowy partii. Stało się to po raz pierwszy od wyborów, choć statut PO nakazuje, aby zebrania odbywały się nie rzadziej niż co miesiąc. – Jak trwoga, to do partii – komentowali niektórzy politycy PO, zarząd bowiem zebrał się po serii fatalnych dla rządu wydarzeń – od protestu lekarzy począwszy, na niezgodzie koalicjanta na reformę systemu emerytalnego kończąc.

Parlamentarzyści PO przypuszczali już wcześniej, że kryzys zmusi zamkniętego w swojej kancelarii Tuska do kontaktu z własnym zapleczem. Nie przypuszczali jednak – jak dziś mówią – że nastąpi to tak prędko. ?

- Politycy przespali sprawę ACTA – ten zarzut w ciągu kilku ostatnich dni stale przewijał się w telewizyjnych wywiadach. Padał z ust dziennikarzy pod adresem ich gości. Także – a może nawet częściej – polityków z opozycji. Bo akurat w stosunku do nich, jak się zdaje, odwaga jest nieco tańsza.

Oskarżeni, ci co przespali, wili się i tłumaczyli. Nie miałem szczęścia zobaczenia tego odważnego, który by się odwinął telewizyjnemu Katonowi. Bo metoda – tu przechodzę na drugą stronę barykady – jest prosta. Wystarczy bowiem odwrócić pytanie: – A Pan/Pani, czcigodny Redaktorze, kiedy po raz pierwszy usłyszał określenie ACTA?

Gotów jestem się założyć, że polska klasa polityczna – tak politycy, jak i dziennikarze (bo oni też są jej częścią) – usłyszeli je najprawdopodobniej w poprzednim tygodniu. Gdy Wikipedia zablokowała na jeden dzień swoją stronę. Polskie media wprawdzie informowały o tym, ale szumu wielkiego przecież nie było. Nie były to też inormacje, które w dziennikarskim żargonie zwane są breaking news.

Proszę nie odczytywac powyższych słów jako twierdzenia, że politycy są git, a dziennikarze głupi. Nie! My wszyscy – politycy, ludzie mediów, oraz opinia publiczna jesteśmy do siebie bardzo podobni. Bo przecież – sądząc po blogach tzw. zwykłych ludzi – publika też nie awanturowała się wcześniej w sprawie ACTA.

Rzecz w czym innym: w intelektualnej uczciwości, która nie pozwala bezrefleksyjnie zarzucać innym tych grzechów, od których i my nie jesteśmy wolni. Rzecz też w pewnej pokorze: masowe demonstracje przeciw ACTA były zaskoczeniem dla wszystkich. I przez to najlepszym dowodem na to, że nie nadążamy za rozwojem takich zjawisk jak np. Internet.

Konferencja prokuratury nie wnosi nic nowego – zawyrokowały „autorytety” i zdziwiły się, że niektóre media sądzą inaczej. A skoro wyrok „nic nie zmienia” nie zabrzmiał unisono trzeba tym głośniej go powtarzać.

Zbiór jednogłośnie brzmiących megafonów jest dość duży, począwszy od pewnej zgorzkniałej staruszki o niezbyt dźwięcznym głosie. Ale na szczególne wyróżnienie zasługuje parka autorów komentarza „Nic nowego o Smoleńsku” w gazecie, której nie jest wszystko jedno. Wydrukowanego na drugiej stronie, tak żeby wszyscy wiedzieli, że to wersja kanoniczna.

Dwójka pracowników owego periodyku zakomunikowała światu: „Ogólnonarodowa dyskusja, czy gen. Błasik był w kabinie pilotów, czy nie, przysłoniła najważniejsze fakty. Komisja ministra Jerzego Millera ponad pół roku temu ustaliła, co było przyczyną katastrofy prezydenckiego TU-154″.

Ta prawda objawiona została podparta twierdzeniami i pytaniami, z których kilka warto tu przypomnieć. Dwie pierwsze przyczyny katastrofy to: „piloci nie użyli wysokościomierza barycznego pokazującego rzeczywistą wysokość lotu; nie reagowali na komendy „Pull up!” systemu TAWS”.

Ważne mają być też pytania. Szczególnie dwa są ciekawe: „dlaczego prezydent spóźnił się na lot w Warszawie, (…) o czym gen. Błasik rozmawiał przed odlotem z kapitanem samolotu Arkadiuszem Protasiukiem (po tej rozmowie to generał, a nie kapitan meldował samolot prezydentowi)”.

To ostatnie pytanie wynikało z doniesień własnych gazety, której nie jest wszystko jedno. Czas temu na pierwszej stronie trąbiła, że generał nakrzyczał na kapitana tuż przed lotem. Dowodem miało być nagranie z kamery przemysłowej. Odpowiedź dała nam komisja Jerzego Millera, która szukała nagrania, czy jakiegokolwiek innego dowodu w tej sprawie. I im bardziej szukała, tym bardziej go nie mogła znaleźć.

Pytanie o spóźnienie prezydenta też jest ciekawe, bo zdaje się, że Lech Kaczyński nie spóźnił w ogóle na lotnisko. Przyjechał – jak zeznał gen. Janicki – punktualnie. Samolot wystartował z opóźnieniem nie z powodu prezydenta. „27 minut opóźnienia nie jest niczym szczególnym. Dla przykładu: tupolew, który 7 kwietnia wiózł do Smoleńska Donalda Tuska, miał 50 minut poślizgu” – napisali autorzy książki o katastrofie smoleńskiej Michał Krzymowski i Mariusz Dzierżanowski.

Te pytania to jednak nic z twierdzeniami o przyczynę katastrofy. Opublikowane w poniedziałek stenogramy pokazują, że piloci jednak użyli wysokościomierza barycznego i prawidłowo odczytali wysokość. Oraz, że zareagowali na komendę „Pull up!”. Media trąbią o tym już od kilku dni i tylko ktoś, kto nie ogląda i nie czyta niczego innego niż tylko gazetę, której nie jest wszystko jedno, może myśleć inaczej.

Według zapisu z czarnej skrzynki komenda „Pull up!” włączyła się o godzinie 8.40:45. O godzinie 8.40:51 kapitan Protasiuk wydał komendę: Odchodzimy na drugie. Tylko tyle i aż tyle. Sześć sekund różnicy.

Osobom zorientowanym w twórczości pracowników gazety, której nie jest wszystko jedno nie ma sensu przypominanie „dorobku” dwójki autorów cytowanego tu elaboratu. Nazwisk też nie ma sensu przypominać, aby nie sprawiać przykrości ludziom, którzy przez nieszczęśliwy traf również je noszą. A nie są odpowiedzialne za pojawienie się powyższego tekstu w obiegu publicznym.

Warto jednak, aby zapoznały się z nim osoby, które planują zajmować się zawodowo manipulacją, propagandą i czarnym PR. Mamy tu bowiem do czynienia z przykładem wyjątkowo nieudolnym. Jeśli więc uczyć się na błędach, to nie na swoich, lecz cudzych. Najlepiej popełnianych przez ludzi, których nie lubimy i nie cenimy.