Piotr Gociek

Był sobie raz pewien premier pewnego sporego europejskiego kraju. Dzieje jego rządów zgłębiam dzięki książce, która każdy interesujący się polityką powinien przeczytać, a która ukazała się nie tak dawno temu.

Premier ten, zanim został szefem rządu, był liderem silnej opozycji. Frustrował się wówczas niezmiernie, bo wydawało się, że rząd stworzony z wysiłkiem przez polityczną konkurencję padnie lada moment – ale nie padał. By przyspieszyć ten proces kandydat na premiera postanowił zastosować taktykę, którą autor książki opisuje tak: „nie przegapić żadnej okazji, by przedstawić aktualnie rządzących jako kłamców, oszustów i łajdaków”. Tylko niektórzy z otoczenia przyszłego premiera zdawali sobie sprawę, że jest to „taktyka, która oczywiście mogła być użyta także przeciw nam i była nieraz niesmaczna”. Drugą nogą tej taktyki były „dramatyczne deklaracje na temat stanu własnej moralności” (znaczy wyższego) oraz nieustanne powtarzanie zaklęć na temat tego, jak bardzo kraj potrzebuje „nowej polityki, polityki odwagi, uczciwości i zaufania”.

Operacja się powiodła. Kandydat na premiera został premierem. Nadeszły nowe czasy.

Najważniejszą decyzją premiera (podjętą jeszcze w opozycji) było podzielenie swych współpracowników na dwa kręgi – zwyczajny i nadzwyczajny. Partyjni działacze, ministrowie itp. pozostali w tym pierwszym. Liczył się jednak tylko ten drugi krąg, niezwykle wąski i utajniony. Był to sztab specjalistów od politycznego marketingu, od spinowania mediów i od pilnowania, by z własnych szeregów wydobywał się właściwy przekaz.

I nastał wiek błogi. Rząd cieszył się wielką popularnością i poparciem. Zaś sam premier,  jak pisze autor „sprawiał wrażenie człowieka, który uwierzył we własną moralną wyższość”. Było byczo – tak byczo, że nikt nie zauważył, jak bardzo fundament tej nowej popularności zbudowany został na mijaniu się z prawdą.

Kłamstewka miały różny ciężar gatunkowy i były różnego rodzaju, ale wszystkie służyły jednemu celowi – podtrzymaniu mitu premiera i jego partii. Ulubionym zajęciem polityków rządu było na przykład wygłaszanie śmiałych stwierdzeń na temat tego, co wkrótce zostanie zrobione. Po jakimś czasie politycy owi z równą śmiałością twierdzili, że: a) albo nigdy czegoś takiego nie mówili; b) tylko osoby o złej woli nie widzą ich sukcesów.

Osobną sprawą była tzw. dywersyfikacja przekazu, która polegała na mówieniu różnych kłamstw różnym grupom społecznym. Premier w rozmowie z tabloidem był więc pogromcą przestępców i obrońcą prostych ludzi podejrzliwie patrzącym na bogatych. A w wywiadzie z dziennikiem opiniotwórczym wychwalał biznes, opowiadał się za daleko idącą wolnością gospodarczą i czcił wielki kapitał. Jeden z przywódców związkowych opowiada autorowi książki, że do dziś nie może wyjść ze zdumienia, jak to podczas zamkniętego spotkania ze związkowcami ów polityk prezentował się jako zwolennik rozwiązań z gruntu socjalistycznych, a dzień później w mediach grał rolę wolnorynkowca.

Prawda była względna. W magiczny sposób zmieniała się zawartość CV polityków partii rządzącej, którzy w zależności od potrzeb aktualnej sytuacji eksponowali swoje poglądy z przeszłości na dany temat, lub stanowczo dowodzili, że nigdy takich opinii nie wygłaszali. Zdarzały się czarodziejskie korekty informacji o wykształceniu niektórych osób publicznych. Rewizji podlegała przeszłość. W miejsce jednych postaci historycznych kreowano inne – nowych bohaterów; takich, z którymi łatwiej się było identyfikować nowej partii rządzącej.

Jedną z ulubionych metod zarządzania emocjami rodaków przez premiera było straszenie ich opozycją, szczególnie gdy idzie o sprawy europejskie. Straszono więc „eurosceptykami” lub „przeciwnikami integracji”, których w zależności od potrzeby obwiniano za kłopoty z walutą, pogarszający się wizerunek kraju na arenie europejskiej lub  trudne relacje dyplomatyczne z bliskimi i dalekimi sąsiadami. No i o wywoływanie histerii na temat możliwego  wprowadzenia waluty euro.

Udokumentowano przypadki, kiedy przedstawiciele rządu cytowali fałszywe, nigdy nie wypowiedziane przez opozycje ostre sądy wartościujące – i nikomu nie przeszkadzało, gdy z owych fałszywek czyniono propagandową maczugę.

Premier lubił usypiać kłamstewkami nie tylko media i obywateli. Nie szczędził ich także swym współpracownikom. Często obiecywał im różnego rodzaju stanowiska, które potem przekazywał w ręce kogoś zupełnie innego. A najbardziej zaufanego zausznika (pewnego dużo mniej charyzmatycznego partyjnego aparatczyka) oszukał najbardziej – najpierw namaścił na swego następcę, a potem bezlitośnie odsunął.

Jakie były efekty takich rządów? Wedle autora książki zaufanie społeczne do klasy politycznej jako takiej spadło niepomiernie. Znacznie umniejszona została rola parlamentu, który w dużej mierze został ubezwłasnowolniony. Niepokojąco często dobro państwa zaczęło być utożsamiane z dobrem partyjnym.

Co dalej działo się z premierem? Rządził dwie kadencje, a nawet kawałek trzeciej. A potem iluzja się skończyła i trzeba było w kraju zacząć sprzątać, naprawiać i reformować.

O wszystkim tym przeczytałem w publikacji którą każdy powinien przeczytać, kiedy tylko ukaże się po polsku (o ile się ukaże). Bo po angielsku ukazała się w roku 2005. Nosi tytuł „The Rise Of Political Lying”. Napisał ją brytyjski komentator Peter Oborne i opowiada głównie o brytyjskim premierze Tonym Blairze.

Przytaczam jej streszczenie dla wszystkich interesujących się polityką. Oczywiście tą brytyjską.

W jednej z najnowszych reklam sieci komórkowej Plej (z angielska Play) wyświetlanej w kinie przed filmami 3D występuje dwóch panów KuboWojewódzkich. Zachwalają oni Internet 4G i prowadzą pojedynek na smartfony. – To ja wysyłam na ciebie rodzinę ze wsi – mówi w pewnej chwili pierwszy. – To ja uzi! – odpowiada drugi. Jakby ktoś nie wiedział, uzi to znany pistolet maszynowy, broń ceniona za niezawodność i śmiercionośność.

Żart jak widać jest pyszny, prawie tak dobry jak skandowanie w zeszłym roku przez tłum wyrostków „Jeszcze jeden!” podczas rozrywania kaczuszek na Krakowskim Przedmieściu pod smoleńskim krzyżem. A kto wie, może i tak dobry jak „zimny Lech” – aż sam nie wiem, pysznym poczuciem humoru tak w Polsce ostatnio obrodziło.

Jak rozumiem właściciele sieci Plej (z angielska Play) są bardzo szczęśliwi, że wybijaniem rodziny ze wsi przy pomocy karabinka uzi udało im się (przez wyjątkowo śmieszną krotochwile, przyznajmy) nawiązać kontakt z targetem, czyli młodymi, aspirującymi z miasteczek i miast, których łączy nienawiść do wiochy, moherów i kaczuszek. Na wypadek gdyby sprzedaż nie skoczyła tak wysoko, jak się spodziewają, mam od razu podpowiedź – może w następnym spocie jeden Wojewódzki mógłby powiedzieć na przykład „to ja w ciebie łódzkim pracownikiem biura PiS”, a drugi Wojewódzki zripostować „a ja go ciach, nożem po gardle”. To otworzyłoby też drogę do serii spotów, w których mógłby wystąpić inny mistrz humoru, Radosław Sikorski oferujący na przykład ściągnięcie na smartfona jakiejś fajnej gry w dorzynanie.

Smartfony smart fonami, a prawdziwe życie idzie swoją drogą. Bezrobocie wśród młodych rośnie najszybciej, a oni sami coraz bardziej martwią się nie tylko śmieciowymi umowami, na które są zatrudniani (jeśli już mają szczęście znaleźć prace), ale i szklanym sufitem, o który rozbijają się ich aspiracje. Przyznaje to nawet dobrotliwy rząd Donalda Tuska i jego najbardziej dobrotliwy minister Michał Boni w smutnym raporcie „Młodzi 2011”. Zawodowe mafie, zwane korporacjami zawodowymi, mocno trzymają w garści ścieżki kariery, dopuszczając do nich tylko swoich i sprawdzonych – najchętniej własne dzieci. Najlepszym pomysłem na życie znów wydaje się szybki wyjazd do innego kraju, gdzie – na wsi, czy nie na wsi – pieniądze nie śmierdzą i można je jakoś zarobić.

Lepiej nie będzie. Rezerwa demograficzna – przepuszczona. Fundusze emerytalne – rozwalone. Minie euforia związana z Euro 2012, minie i czas pompowania nad Wisłę innych euro – tych prawdziwych, od Unii Europejskiej. Zostaną puste stadiony, niedokończone drogi, pordzewiałe tory i wielkie pretensje do Brukseli, żeby dała kasę –no bo skoro dał Grecji, to może i nam da na pensje i zasiłki.

Ale na razie –furda! Jak to mawiał Elektrycerz Kwarcowy z bajki Stanisława Lema „byle tylko nie myśleć, a będzie dobra nasza!” Trudno wtedy zauważyć, że toniemy już nie w g… ale 4G,a przyszłość wygląda na taką nie zwyczajnie do d…, tylko do 3D. Do kin, obywatele, na mecze, na wiece! Kupcie sobie Plej i będzie okej. „Byle tylko nie myśleć, a będzie dobra nasza!” .

Autorski przegląd prasy

„Telewizyjne debaty i tak są lepsze od kampanijnych popisów klaunów” wieści w komentarzu na stronie drugiej „Polska The Times” Paweł Fąfara.

Niestety, nie ma racji. Oglądałem debatę o gospodarce w TVP1 i widziałem na własne oczy, że najgłupszy nawet spot wyborczy dowolnej partii (łącznie z piosenką disco senatora PO Eryka Smulewicza) jest lepszy od gromady ludzi chrzaniących coś bez ładu i składu podczas tak zwanej debaty. A jeśli chcecie się czegoś dowiedzieć o Polsce i świecie, to już szybciej polecam teleturniej „Jeden z dziesięciu”.

Mirosław Czech, polityk z „GW”,… przepraszam, wróć, publicysta z „GW” na łamach „Super Expressu” ujawnia sekrety wyborów w roku 2007. „W mojej komisji wyborczej na warszawskich Kabatach frekwencja wyniosła wówczas 90 proc. I 90 proc. poparło PO!” z dumą oświadcza Czech. Ten wynik da się poprawić, panie Mirosławie! W tych wyborach niech frekwencja wyniesie 110 proc., z czego 120 proc. głosów niech padnie na PO! Warszawa nie takie cuda widziała, w końcu to w tym pięknym mieście znaleziono w bagażniku byłego komendanta policji kilkaset pięknie (i słusznie) wypełnionych kart do głosowania. Mirku, musisz!

W „Fakcie” ciekawy wywiad z analitykiem finansowym Pewnej Dużej Firmy, który wyjaśnia, że światem rządzą nie politycy, lecz spekulanci. Ciekawe kiedy potwierdza się także tezy o cyklistach i pewnej mniejszości etniczno-religijnej.

„Gazeta Wyborcza” alarmuje, że w Polsce prywatne szkoły dla dorosłych tylko udają, że uczą, a głównie to wyciągają pieniądze – od ludzi i od państwa. Mam dla „Wyborczej” wstrząsająca wiadomość – niestety to samo robią szkoły nieprywatne dla niedorosłych i nieprywatne.

W pierwszym numerze „Gazety Polskiej Codziennej” wywiad Joanny Lichockiej z poetą Jarosławem Markiem Rymkiewiczem. „Ci którzy wyszukują właściwy przycisk pilota albo otwierają właściwa gazetę dowiadują się, że żyją w bardzo miłym kraju, w którym żyje im się bardzo przyjemnie, a jeśli nawet w ich życiu pojawią się jakieś nieprzyjemne problemy, to wiadomo, że nasz rząd sobie z nimi poradzi, bo jest bardzo miły.” Nic dodać, nic ująć.

Strasznie się obruszyli ministrowie i rzecznicy z rządu Tuska, kiedy dziennikarze „Rz” zaczęli ich podpytywać, czy przypadkiem aktywność członków rządu na Twitterze w godzinach pracy nie jest aby nadużyciem.

Tak się bowiem ostatnio złożyło, że już nie tylko minister Sikorski ćwierka sobie nieustannie w owym medium, ale i kolejni ministrowie zajmują się tam wychwalaniem swego rządu, wspieraniem kolegów kandydujących do parlamentu i (to rzecz oczywista) atakowaniem PiS. Dziwnym trafem większa część ich aktywności przypada na godziny między 8-mą a 16-tą, kiedy teoretycznie wypadają im godziny rządzenia.

Biuro prasowe ministra finansów Jana vel Jacka vel Vincentego vel Rostowskiego poinformowało, że minister może twittować kiedy chce, bo jego godziny pracy nie kończą się po 16-tej i obejmują także wieczory, weekendy i święta. Otóż nie, mili państwo –jeśli ministrem jest się całą dobę, to tym bardziej przez całą dobę nie wolno zajmować się propagandą partyjną i lansem, tylko rządzeniem. W końcu to robiłby, używając ulubionego zwrotu Donalda Tuska, „odpowiedzialny polityk”.

Rzecznikowi rządu Pawłowi Grasiowi nawet nie chciało się w tej sprawie odebrać telefonu. Jest tak nowoczesny, że porozumiewa się ze światem już tylko przy pomocy esemesów i wpisów na Twitterze. Odpisał więc tylko „z portali trzeba korzystać, a nie o nich rozmawiać”. Z tego co wiem, z innymi redakcjami pan minister Graś czasem rozmawia jeszcze tradycyjnie, co wbija mnie w dumę, gdyż oznacza to, że ma te redakcje za znacznie mniej nowoczesne od „Rz”. Dla „Rz” zarezerwował już tylko najnowocześniejsze kanały komunikacji –jak esemes, tweet i telepatia (to ostatnie wymieniam, bo zdarza mu się w ogóle nie odpowiadać na pytania – przecież nie ze złośliwości lub lekceważenia, na pewno po prostu liczy na to, że odczytamy jego myśli telepatycznie, czyli jeszcze nowocześniej niż przez twittera).

Mam dla ministra Grasia i jego kolegów niedobrą wiadomość. Wiem, że być może ich to zszokuje, ale tak się składa, że to ja płacę im pensję. I ciocia, która głosowała na LPR, i wujek, który głosował na SLD, i stryjek, który głosował na PiS, i kuzyn, który chce głosować na Palikota. Wszyscy oni płacą podatki, z których Graś, Sikorski, Rostowski i inni ministrowie wypłacają sobie pensje. To my finansujemy ich czas pracy. I to zupełnie normalne, że oczekujemy iż w czasie pracy będą zajmowali się pracą, a nie partyjną propagandą – nieważne przez jakie medium.

Co do stwierdzenia ministra Grasia, że „z portali trzeba korzystać, a nie o nich rozmawiać” – zgadzam się całkowicie. Proponuję na przykład, żeby zaglądał na tuskwatch.pl i hgw-watch.pl. Z pierwszego dowie się o postępach w budowaniu w Polsce drugiej Irlandii, a z drugiego – jak dzielnie daje sobie radę w Warszawie Hanna Gronkiewicz-Waltz – najlepszy polityk samorządowy od czasów kiedy lud grodu Biskupin wymyślił samorządowość.

Tylko bardzo pana proszę, panie ministrze – niech pan korzysta z portali, a nie z okazji, by wysłać na nie ABW. I proszę nie komentować mojego tekstu na twitterze – przypominam, że my tu w „Rz” jesteśmy bardzo nowocześni , bo wcale nie żartowałem z tą telepatią. To działa mniej więcej tak – pan minister sobie coś o nas pomyśli, a my już doskonale będziemy wiedzieli co.