Piotr Gabryel

Każdą porażkę można nazwać sukcesem i w ten sposób zaklinać rzeczywistość, czego właśnie jesteśmy świadkami

A przecież gołym okiem widać, że Donald Tusk wrócił z Brukseli „na tarczy”, czy raczej – zgodnie z obowiązującym od niedawna kodem – „w karcie dań”. A z nim, niestety, również Polska. Oczywiście, pamiętając o „wadze” naszego państwa w UE, zapewne nie istniał sposób, który gwarantowałby odniesienie sukcesu (co zresztą miałoby nim być?).

Ale z pewnością miotanie się szefa rządu od jednej ściany (bezwarunkowego poparcia dla paktu fiskalnego) do drugiej (groźby weta dla paktu) oraz wiszenie u klamki kanclerz Niemiec od początku zapowiadało porażkę. I tak też się stało. Unia Europejska, jaką znaliśmy – z mnóstwem wad, ale też wieloma zaletami (zwłaszcza jeśli pamiętać o naszym geopolitycznym położeniu), Unia, w której dopiero uczyliśmy się walczyć o swoje – powoli odchodzi do historii. Bo chyba nie ma już wątpliwości, że dziś istnieją nawet nie dwie, ale trzy unie: „27” (UE), „25” (UE minus Wielka Brytania i Czechy) oraz „17” (państwa strefy euro). I literalnie nic – w tym żaden rodzaj europejskiej poprawności politycznej – nie skrywa już także niemieckiej dominacji na naszym kontynencie. Czego próba narzucenia przez nich komisarza ds. Grecji jest znakomitą ilustracją.  To cena, jaką płacimy za błędy popełnione przez – pospołu – polityków francuskich, którzy uznali, że odebranie Niemcom marki i wprowadzenie euro osłabi wpływy Berlina, oraz euroentuzjastów różnych narodowości, którzy Francuzów w tym dziele ochoczo wsparli. Euroentuzjastów mających na sumieniu przeforsowanie niejednego głupstwa, które sporo kosztowało państwa UE (i ich Unię). Euro topi starą Unię, a to oznacza, że teraz naprawdę kończą się żarty, a zaczyna prawdziwa polityka międzynarodowa. Polityka, w której nasz kraj staje oko w oko z koncertującymi w najlepsze mocarstwami, będąc zmuszonym w nowych warunkach bronić swych interesów.

W tej sytuacji znacznie lepiej byłoby, gdyby Polska już dziś więcej „ważyła” w Europie. Czyli gdyby była zasobniejsza i gdyby miała za sobą te wszystkie reformy, poniechane przez pozbawionych odwagi i wyobraźni polityków, które sprawiłyby, że dysponowalibyśmy sprawniejszym państwem. Państwem ze zdrowymi finansami publicznymi (pozwalającymi np. w każdej chwili przystąpić do strefy euro, choć z pewnością teraz tego czynić nie powinniśmy), z wysokim poziomem wolności gospodarowania, z siecią autostrad i kolei, z silną armią. Ale tego wszystkiego nie mamy.

A co mamy? Czy mamy chociaż jedną ekipę polityczną, która dawałaby nadzieję na szybkie nadrobienie tych zaległości, czyli na sukces w grze o to, aby jak najszybciej uciec z talerza, na którym się znaleźliśmy, i wreszcie usiąść przy europejskim stole?

Czytaj na www.uwazamrze.pl

Nie ma wątpliwości, że wspólny unijny pieniądz ma przeszłość. Trwa spór, czy ma też przyszłość.

To prawda, wciąż nie brakuje optymistów w sprawie owej przyszłości euro. Słychać ich codziennie w telewizji i radiu, jak zachwalają walory unijnego pieniądza. To szefowie banków centralnych, ministrowie finansów, premierzy i wicepremierzy, prezydenci. Nietrudno zauważyć, że dominują wśród nich ludzie, którzy nie mają wyboru i niejako z urzędu muszą się silić na optymizm w sprawie eurowaluty.

A kto w toczącym się sporze ma rację? Ci, którzy twierdzą, że euro ma przyszłość, czy też ci, którzy uważają, że unijny pieniądz ma już głównie przeszłość, albowiem to on sam – wskutek decyzji polityków, które sprawiły, że obowiązuje on na obszarze obejmującym państwa o tak zróżnicowanym poziomie rozwoju gospodarczego jak choćby Grecja i Niemcy – jest przyczyną wielu kłopotów państw eurolandu?

W tym kontekście warto zwrócić uwagę na niektóre fakty przytoczone na łamach „Rzeczpospolitej” przez prof. Jana Czekaja z Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie, byłego członka Rady Polityki Pieniężnej.

Po pierwsze, kraje eurolandu rozwijały się w latach 2001–2011 w przeciętnym rocznym tempie wynoszącym 1,2 proc., państwa całej Unii Europejskiej – w tempie 1,5 proc., zaś kraje grupy G7 – w tempie 1,3 proc.

Po drugie, szacowana na koniec 2011 r. relacja długu publicznego do PKB w państwach strefy euro miała wynieść 88,6 proc., a w krajach całej UE – 82,3 proc., natomiast w USA znacznie więcej, bo 100 proc., w państwach grupy G7 jeszcze więcej – 119,3 proc., a w Japonii aż 233 proc.

I wreszcie po trzecie, wysokość deficytu budżetowego w latach 2001–2011 kształtowała się w krajach strefy euro na poziomie zbliżonym do światowego. Choć oczywiście był on i pozostaje bardzo zróżnicowany – od przekraczającej 2 proc. PKB nadwyżki w Finlandii po zbliżający się do 14 proc. PKB deficyt w Grecji.

A skoro tak – co przecież wprost wynika z powyższych zestawień – z państwami strefy euro było i jest aż tak dobrze (a w każdym razie, przeciętnie rzecz biorąc, nie gorzej niż z państwami spoza eurolandu), to dlaczego jest z nimi aż tak źle? Tak źle, że to właśnie one – kraje strefy euro – od kilkunastu miesięcy są dla całego świata największym utrapieniem?

Rodzi się nieodparte wrażenie, że strefa euro w obecnym kształcie – tak samo jak niegdyś PRL – zaczyna specjalizować się w rozwiązywaniu problemów, których sama hurtowo dostarcza. Jak to się skończyło w wypadku PRL, wiadomo.

Czytaj też na uwazamrze.pl

Premier nagle przestał mówić po europejsku, a zaczął – po polsku

Chyba właśnie w ten sposób najłatwiej streścić przemianę, która dokonała się w Donaldzie Tusku w ubiegłym tygodniu. Z jednej strony – lepiej późno niż wcale, z drugiej – czyż to nie kolejny dowód sporej naiwności tego polityka? Czyżby rzeczywiście szef rządu dopiero teraz pojął to, co np. premier Wielkiej Brytanii David Cameron  i kanclerz Niemiec Angela Merkel wiedzą „od zawsze”? Że znacznie bardziej się opłaca mieć własne zdanie, niż go nie mieć, a ewentualną rewizję swego stanowiska (czy też stanowiska państwa, które się reprezentuje) drogo – możliwie jak najdrożej! – „sprzedać”?

W sprawie europejskiej unii fiskalnej do ubiegłego tygodnia Polska realizowała tę strategię Donalda Tuska, która stanowiła, że nasz kraj będzie się starał wejść do unii fiskalnej w zasadzie za wszelką cenę oraz bezwarunkowo wesprze finansową akcję ratowania strefy euro, pożyczając w tej intencji Międzynarodowemu Funduszowi Walutowemu niemałe pieniądze. Gdy później dowiedzieliśmy się, że – wbrew wcześniejszym zapewnieniom rządzących polityków – nie będziemy wpuszczani na szczyty eurolandu (w najnowszej wersji projektu umowy ten zapis nieco złagodzono), szef rządu po prostu uznał swoją (i Polski) porażkę, przyznając: „Trudno, nie wszystko można wygrać”.

I oto nagle, w ostatnią środę, Donald Tusk doznał przemiany. Zapowiedział, że to, czy Polska przystąpi do unii fiskalnej, zależeć będzie od wyniku rozmów w sprawie dopuszczenia Warszawy do grupy decydujących o kształcie strefy euro. Czyli przestawił politykę na tory postulowane przez część opozycji, w tym przez partię Jarosława Kaczyńskiego.

Inaczej mówiąc, najpierw premier oddał poparcie Polski dla unii fiskalnej za darmo, a teraz postanowił je wycofać i podbić stawkę. Zaiste przedziwna to taktyka negocjacyjna; taktyka, obawiam się, nie budująca  autorytetu Polski. Ale oczywiście lepiej przyjść po rozum do głowy poniewczasie, niż z uporem trwać w błędzie.

A swoją drogą, ciekawe, czy ten nagły zwrot w polityce Tuska jest rezultatem głębokiego namysłu, czy też (jak w wypadku zapowiedzi, że Polska już w 2011 r. przystąpi do eurolandu) decyzją podjętą w afekcie i – jak się wydaje – nawet bez konsultacji z odpowiednimi ministrami. Ciekawe też, jak na tę zmianę zareagują owi ministrowie (na czele z szefem dyplomacji Radosławem Sikorskim) i całe zastępy chwalców wszystkich, także wzajemnie się wykluczających, strategii i taktyk premiera. Zapewne jak zwykle zadeklarują: właśnie to zawsze mieliśmy na myśli.

Czytaj też na uwazamrze.pl

Który z rządzących zasługuje na tytuł najbardziej nieudolnego polityka dekady?

Ekipa Donalda Tuska słynie nie tylko z tego, że cnotę uczyniła z nieprzeprowadzania w kraju nawet tych naprawdę niezbędnych zmian, ale także z tego, że jak już się – chcąc nie chcąc, przeważnie pod presją zdarzeń – do czegoś zabierała i zabiera, to zazwyczaj robiła i robi to tak, że na końcu oczywiście wychodzi jak zwykle.

O tym, jak przygotowano reformę prokuratury – zmianę tę firmował ówczesny minister sprawiedliwości Zbigniew Ćwiąkalski – od kilku dni, od kiedy prokuratorzy wojskowi i cywilni skaczą sobie do gardeł, doskonale wiedzą już wszyscy (choć dowody słabości nowego systemu otrzymujemy od dawna, na przykład w związku ze śledztwem smoleńskim).

A przecież jeszcze nie zdążyła wygasnąć zafundowana nam u schyłku poprzedniego roku przez ministra zdrowia Bartosza Arłukowicza (i jego poprzedniczkę Ewę Kopacz) afera z nową listą leków refundowanych. A niewiele tygodni wcześniej była już minister edukacji narodowej Katarzyna Hall skompromitowała się na przemian wprowadzaną i odkładaną w czasie, i znowu wprowadzaną, i znowu odkładaną próbą zapędzenia do szkół sześciolatków.

W każdym razie bałagan, do którego przy okazji doprowadziła, jeszcze długo będzie dezorganizował życie niejednej szkoły.

Z kolei rok wcześniej zapisał się w naszej pamięci minister infrastruktury Cezary Grabarczyk, który nie był w stanie zapanować nad tak prostą czynnością, jak wprowadzenie nowego rozkładu jazdy kolei. A pamiętają państwo podjętą przez tegoż ministra próbę skłonienia Chińczyków, aby za półdarmo zbudowali nam niemały odcinek autostrady A2? Albo późniejszą próbę (do dziś nieudaną) uzyskania od nich odszkodowania? Czy też jego ogólną niezdolność do budowania dróg, bo przecież tych obiecanych, a niewybudowanych autostrad i dróg ekspresowych są setki kilometrów.

A może przypominają sobie państwo próbę sprzedania przez legendarnego ministra skarbu Aleksandra Grada stoczni legendarnym Katarczykom? Albo wciąż niezakończoną, toczoną przez jego następcę Mikołaja Budzanowskiego debatę na temat tego, jak mocno opodatkować KGHM? W rezultacie czego akcje tej spółki, jednej z największych na warszawskiej giełdzie, skaczą jak na bungee, przyprawiając o zawał serca niejednego inwestora w różnych częściach świata.

Ale co tam. Premier Tusk i jego dzielni ministrowie lubią od czasu do czasu się pobawić w rządzenie Polską, w czym z pewnością pomaga im świadomość, że to nie oni płacą za efekty swoich swawoli. Bo płacimy my – pani płaci, pan płaci, społeczeństwo płaci.

Czytaj też na uwazamrze.pl

PSL powoli, krok po kroku, wciąga Polskę w kryzysowy korkociąg

Najpewniej właśnie w ten sposób skończy się rozmontowywanie przez polityków partii Waldemara Pawlaka tego i tak, jak się wydaje, dalece niewystarczającego dla uchronienia Polski przed krachem zestawu reform i cięć budżetowych, które w swym exposé zapowiedział Donald Tusk.

Z kilkunastu ogłoszonych przez premiera propozycji zmian pozostało już naprawdę niewiele, które nie byłyby – w taki czy inny sposób, w mniejszym lub większym stopniu – skrytykowane, podane w wątpliwość albo wręcz wysadzone w powietrze przez liderów koalicyjnego PSL. Podniesienie składki rentowej o 2 punkty procentowe? A może o mniej niż dwa punkty? Zrównanie wieku emerytalnego kobiet i mężczyzn oraz podniesienie go do 67 lat? A może kobietom wychowującym dzieci – za każde z nich – odejmować kilka lat od powszechnego wieku emerytalnego? Natomiast o wprowadzeniu do rolnictwa rachunkowości, włączeniu mieszkańców wsi do powszechnego systemu podatkowego i emerytalnego (likwidacja KRUS!) zapewne w ogóle nie będzie mowy.

Politycy PSL ujmują się za wszystkimi i za każdym z osobna, byle tylko odróżnić się od Platformy Obywatelskiej i podkreślić, że w koalicji rządzącej to oni są tymi, którzy „dbają o ludzi”. Wszelako zdemolowanie programu Tuska sprawi, że to właśnie ci ludzie (czyli my wszyscy) zapłacą za kryzys, w który wpędza nas PSL. Zapłacimy, drożej kupując paliwo i wszystkie inne towary pochodzące z importu, ale także te wyprodukowane w Polsce, bo przecież niewiele z nich nie zawiera w sobie czegoś z zagranicy. Zapłacimy, spłacając wyższe raty kredytów zaciągniętych w obcych walutach, bo złoty będzie się osłabiał wraz ze staczaniem się Polski w objęcia kryzysu. Itp., itd.

I za to wszystko będziemy mogli wkrótce „podziękować” Waldemarowi Pawlakowi oraz jego kolegom z PSL. Ale czy rzeczywiście im? Może jednak powinniśmy za to wszystko „podziękować” Donaldowi Tuskowi? To w końcu na nim – jako zwycięzcy wyborów – spoczywała odpowiedzialność za sformowanie koalicji rządzącej. A to przecież oznacza nie tylko obowiązek dogadania się z koalicyjną partią w sprawie podziału rządowych posad, ale także w sprawie programu reform (i cięć), które w czasie wspólnych rządów będą realizowane.

Czy Donald Tusk wywiązał się z tego obowiązku? Czy też dopuścił się – także tym razem, podobnie jak w 2007 r., formując pierwszą koalicję z PSL – rażącego zaniedbania, za które znów zapłaci nie on, ale my wszyscy – jako podatnicy (płacąc wyższe podatki) i jako klienci (niemal wszystko drożej kupując)?

Czytaj też na uwazamrze.pl