Paweł Czuryło

Stało się. Jeśli ktoś liczył, że nasze państwo się mocno oddłuży, musi być ostro rozczarowany. Zamiast wykupu  bonów skarbowych nawet  za 16,7 mld zł, resort finansów zmniejszył zobowiązania zaledwie o niecałe 2,25 mld zł. To się opłacało, ale dług w relacji do produktu krajowego brutto nie obniżył się o ponad  1 pkt proc., jak planowano, tylko znacząco mniej.

Ale nawet te 2 mld zł są ważne z punktu widzenia ministra finansów, który w końcu roku prowadzi swoistą grę z rynkiem. Stawką jest uniknięcie przez dług publiczny przekroczenia poziomu  55 proc. PKB, co groziłoby  koniecznością ostrych cięć. Stąd różne działania, czasem bardzo dyskusyjne, takie jak niezaliczanie do długu publicznego (według polskich klasyfikacji) np. zobowiązań Krajowego Funduszu Drogowego.

W tej grze liczy się też kurs walutowy. Do walki na tym polu zostały włączone Bank Gospodarstwa Krajowego i Narodowy Bank Polski, które działają na rzecz wzmocnienia złotego. Im słabszy bowiem nasz pieniądz, tym większe ryzyko dojścia do owych  55 proc. PKB. I choć przedstawiciele rządu (a także analitycy) oficjalnie zapewniają, że nie będziemy w tym roku balansować na tym progu, to o finansowe wsparcie poprosili nawet samorządy.

To inżynieria finansowa, jak widać stosowana nie tylko przez firmy, ale też przez rządy. Na naszym podwórku symptomatyczne mogą być wcześniejsze wypowiedzi ministra finansów, który podkreślał, że najważniejsze jest, aby szybko rósł nasz PKB. Im szybciej rozwija się gospodarka, tym większy PKB i mniejsze ryzyko przekroczenia przez dług kolejnych progów zadłużenia.

Dług publiczny Polski – według rządowych prognoz – w 2015 roku ma przekroczyć aż 900 mld zł. Zmierzamy w złym kierunku. Można stosować różne zabiegi, by na niby redukować dług, ale można też wdrażać reformy, które poprawią stan finansów naprawdę. Jednak prędzej czy później od większych oszczędności nie uciekniemy.

Najnowszy raport agencji Moody’s podgrzał atmosferę wokół polskiego sektora bankowego. W ostatnich dniach najważniejszym tematem stał się ten dotyczący szans na odwrócenie obecnych proporcji właścicielskich i tym samym zmniejszenia udziału zagranicznych inwestorów. Moody’s sprawił, że wrócił temat skutków kryzysu w strefie euro.

Ale wczorajsze doniesienia agencji nie mogą zaskakiwać i zawierają znane ryzyko. Oczywiście, przed czym Moody’s ostrzega, kondycja sektora może się pogorszyć w następstwie kryzysu w strefie euro i spowolnienia polskiej gospodarki (ale banki w tym roku mogą zarobić rekordowe15 mld zł). Także udział kredytów zagrożonych w portfelach instytucji może wzrosnąć, gdyby dalej osłabiał się złoty (ale dziś to tylko kilka procent, a kredyty hipoteczne w walutach są spłacane nawet lepiej niż w złotych). Banki mogą mieć też problemy z dostępem dofinansowania od spółek matek, co widzieliśmy po upadku Lehman Brothers (w tym przypadku z pomocą może przyjść NBP). Ostrzeżenia Moody’s warto przeanalizować, ale trudno nie zwrócić uwagi, że kryzys z przełomu 2008/2009 r. nie uczynił jakiegoś spustoszenia w polskim sektorze finansowym.

Raport w sprawie polskiego sektora bankowego pojawił się w chwili, gdy firmy ratingowe wzięła na celownik Bruksela. Agencje znalazły się pod presją w czasie ostatniego kryzysu, stąd pewnie dziś mogą nieco wyolbrzymiać zagrożenia. Trudno też nie pamiętać, że nieraz się wręcz mylą i wysyłają do klientów informacje o obniżce ratingu (Francja), której nie było. O ich kontrowersyjnych decyzjach usłyszymy jeszcze nieraz.

Jeszcze nie umilkły komentarze do tyczące wyzwań stojących przed nowym szefem Europejskiego Banku Centralnego, a EBC zaskoczył rynki obniżając stopy procentowe.

Główna spadła z poziomu 1,5 proc. do 1,25 proc. Mario Draghi rozpoczął swoją kadencję we Frankfurcie nad Menem idąc z odsieczą słabnącej gospodarce. Podkreślił zresztą, że spodziewane wolniejsze tempo wzrostu  produktu krajowego brutto w strefie euro  sprawi, że mniejszym zagrożeniem będzie tym samym inflacja.  Reakcja  inwestorów była natychmiastowa:  akcje spółek na giełdach zaczęły drożeć a euro umocniło się wobec dolara.  To już kolejne wsparcie dla rynków i gospodarki ze strony EBC. Wcześniej bank ratował sytuację m.in. skupując na rynku rządowe obligacje Włoch i Hiszpanii.

Europejski Bank Centralny podjął decyzję o obniżeniu kosztów pieniądza w dniu, w którym  inwestorzy  skupili się na doniesieniach z Aten i Cannes: czekają na informacje o przyszłości rządu Jeorjosa Papandreu oraz o kolejnych działaniach w walce z kryzysem jakie na spotkaniu na Lazurowym Wybrzeżu  zapowiedzą liderzy najbogatszych państw świata (G20).

Ekonomiści i inwestorzy zastanawiali się czy Mario Draghi pójdzie drogą Jean’a Claude Tricheta i będzie orędownikiem działań mających zmniejszyć napięcia na rynkach finansowych i w gospodarce. Dziś już znają odpowiedź.