Joanna Bojańczyk

Komuś, kto jak ja, ogląda po raz kolejny na wybiegu ładną młodą dziewczynę zrobioną na ponurą, starą wariatkę, ubraną w coś, co bardziej nadaje się do filmu fantasy, niż do wyjścia na ulicę, przychodzi czasem do głowy, że chińskie mundurki dla wszystkich takie same byłyby niezłym rozwiązaniem…

Moda wyparła się krawiectwa, zapragnęła być kolejną sztuką, spektaklem, grą w przebieranie. Problem w tym, że jej wykonawcy mają na ogół więcej ambicji niż talentu. Ich ekscesy i ekstrawagancje przekraczają możliwości przyswojenia przez użytkowników. Ci, żądają sztuki, ale użytkowej.

Normalny człowiek nie zastanawia się nad konceptualną kreacją, tylko wkłada szary sweter, kurtkę i dżinsy.
Bywają jednak momenty, kiedy ożywa we mnie nadzieja, że sztuka szycia żyje. Oglądam pokazy haute couture, które trwają właśnie w Paryżu, bo tylko tam przetrwał jeszcze rezerwat dawnego szycia. Bardziej rezerwacik, bo jak nazwać te kilkanaście warsztatów, gdzie nie używa się maszyny do szycia, gdzie, jak na obrazach Vermeera, nad swoją robotą ślęczą hafciarki, koronczarki? Gdzie używa się tkanin, jakich nie dostanie się w żadnym sklepie, bo robione są na specjalne zamówienie. Termin „Haute couture” jest prawnie zastrzeżony do wyłącznego użytku jedenastu członków francuskich i czterech członków korespondentów z zagranicy. Żeby dostać się do tego grona, trzeba spełnić ścisłe kryteria wyznaczone przez francuskie Ministerstwo Przemysłu. Posiadać atelier w Paryżu, zatrudniające na pełny etat nie mniej niż 15 osób, szyć tylko dla prywatnych klientów z jedną lub dwiema przymiarkami, dwa razy do roku prezentować publicznie kolekcję, co najmniej 35 modeli. Paryż jest siedzibą HC. Tylko Paryż. Żeby zamówić suknię, trzeba osobiście się tam pofatygować. Delegatur i filii brak.

Jednym z czterech zagranicznych członków HC jest siedemdziesięcioletni Giorgio Armani. W pełnej formie, chociaż młodsi koledzy po fachu chcieliby go już dawno wysłać na emeryturę jako geriatryczny relikt lat 80. Kolekcja Armani Prive nie używa efektów specjalnych. Każda rzecz jest w pełni użytkowa. Spódnica z materiału imitującego efekt rybiej łuski, do tego jedwabna bluzka. Całość w stylu new looka Diora, elegancka, niewymuszona. Kolory przymglone, zmęczone to znak firmowy Armaniego. Motyw skór gadów i płazów, który u Alexandra MCQueena wyglądał złowieszczo i groźnie, tutaj brzmi delikatnie.

To nie są suknie dla zwykłych ludzi. Kosztują od kilku do kilkudziesięciu tysięcy euro. Zobaczymy je pewnie na imprezach typu Oskary i inne szopki. Odpryski pojadą do Kataru czy Arabii Saudyjskiej i tam na żonach nafciarzy będą się przechadzać po miejscowych pałacach. Ale haute couture, dobro rzadkie w czasach masówki przypomina, że kiedyś istniało prawdziwe, wielkie krawiectwo.

I ten fach nie został całkowicie zapomniany.

Na filmie „Chciwość” nie mogłam oderwać oczu od Demi Moore, która gra zimną i cyniczną funkcjonariuszkę banku. Jak na nią zresztą, całkiem nieźle. Aktorka jest po pięćdziesiątce, ale wygląda jak trzydziestolatka.

Jak ona to robi? A raczej dlaczego? Okazuje się, że ze strachu. „Najbardziej się boję, że pod koniec życia przekonam się, że nie zasłużyłam na miłość” – zwierzyła się pani M. miesięcznikowi „Harper’s Bazaar”. Wydaje się, że z taką aparycją do obaw nie ma powodu, ale domyślam się, że w jej otoczeniu na miłość zasługuje tylko ten, kto ma właściwe rozmiary i kształt nosa. W urodę dzisiaj inwestujemy jak w nieruchomości. Im więcej włożysz, tym inwestycja lepsza.

Pani Moore jest inwestorem poważnym. Na walkę z prawem ciążenia, upływem czasu i zamiłowaniem do ciasteczek wydała już 300 tysięcy dolarów. W budżecie hollywoodzkiej gwiazdy to zapewne niewiele, ale efekt jest równie imponujący jak budżet.
Co rok na świecie robi się trzy miliony zastrzyków z botoksu, dwa miliony liposukcji i półtora miliona powiększeń biustu.

Mistrzami tych trzech dyscyplin są Amerykanki i Brazylijki, chociaż 31 proc. klientek chirurgów plastycznych mieszka w Azji. Chinki chcą mieć powieki, jak Europejki, Koreanki większe biusty i pupy. Wśród Francuzek największym powodzeniem cieszy się zabieg powiększania biustu, zaraz za nim odsysanie tłuszczu, na trzecim miejscu podniesienie powiek… 90 proc. zabiegów wykonują kobiety, ale w roku 2010 liczba mężczyzn, którzy im się poddali, wzrosła o 7 proc.

Te wszystkie liczby podaję za francuskim tygodnikiem „Paris Match” i zastanawiam się, czy fakt, że nie zamówiłam sobie jeszcze policzków jak Marylin Monroe, brzucha jak Gisele Bundchen, ust jak Angelina Jolie i nóg a la Sharon Stone świadczy o tym, że jestem białoruską babą, czy może, że zachowałam resztki zdrowego rozsądku w świecie, który oszalał.

Michael Jackson był czarny, ale chciał być biały, tak samo jego siostra. W Brazylii dziewczynki na czternaste urodziny dostają spiczaste biustonosze, które ich dziecinną figurę upodabniają do ciała bohaterek komiksów. Ale to tylko prowizorka, bo na osiemnastkę dostaną już od mamy parę porządnych stałych implantów, żeby dobrze wystartować w dorosłe życie. Afera z silikonami w Francji, które tysiącom kobiet mogą rozlać truciznę do ciała nie zniechęca następnych kandydatek do wykonania sobie zabiegu powiększania biustu. Bo czy można być szczęśliwym mając miseczkę B?

Śliczna Emmanuelle Beart, którą widziałam w paru filmach jako młodziutką aktorkę, jakiś czas temu zaczęła mieć usta jak kaczor Donald. Podobno kiedyś reżyser Georges Wilson powiedział przy niej „Wszystkie aktorki które odniosły sukces, miały duże usta”. I też postanowiła powiększyć własne, chociaż dotąd była bardzo ładną dziewczyną.

Ale wszystko można poprawić. Ciało i twarz, gdy się zapłaci, można kupić nowe. Na naszych oczach powstaje nowy gatunek człowieka, ludzki kompozyt. Ani stary, ani młody, o naciągniętej skórze, gąbczastym dziobie zamiast ust, mimice sparaliżowanej jadem kiełbasianym…

Kiedy ktoś miał fanaberie, moja ciotka, rocznik 1917, mówiła: „Ruskich by na nich trzeba”. Chciałoby się to powtórzyć, gdyby nie to, że nawet Ruskimi nie można dziś nikogo poszczuć, bo niczym się nie różnią od innych.

W sobotnie przedpołudnie wybrałam się do vitkAcu, czy może vitkaca, bo tak się nazywa otwarty w listopadzie, zaprojektowany przez Stefana Kuryłowicza czarny budynek w Alejach Jerolimskich.

Przez kilka lat, gdy się budował, krążyły plotki o tym, co też będzie w środku. Mówiono, że nareszcie Warszawa jako pierwsza zdobędzie wyczekiwane przez naród luksusowe marki jak Prada, Chanel i Louis Vuitton, co dopełni ostatecznie naszego awansu cywilizacyjnego.

Udałam się do vitkAca nie na zakupy, ale na zwiad, bo na otwarciu nie mogłam być. Nawet ktoś jak ja, kto ma większą niż przeciętna styczność z tzw „luksusami” czuje się onieśmielony, gdy ma przekroczyć próg czarnego, groźnego palazzo in fortezza. Gdy już wejdzie, onieśmielenie wzrasta, bo trzeba pokonać kolejne ekskluzywne przestrzenie, gdzie czekają uśmiechnięte i (lekko znudzone) ekspedientki, równie eleganckie, jak wszystko, co znajduje się na półkach.

Prada, Chanel i Louis Vuitton nie zdecydowały się jednak zaatakować wygłodniałej luksusu Warszawy. Za to zamiast nich, zaraz przy wejściu na prawo – Bottega Veneta, na lewo Gucci, obie firmy kaletnicze z Włoch, niegdyś małe, dziś korporacyjne, w czołówce światowej mody. Całą powierzchnię półek na parterze zajmują torby, co zrozumiałe będzie tylko dla kogoś, kto wie, że w ciągu ostatnich 10 lat droga i markowa torba, zwana „it” stała się najważniejszym znakiem statusu finansowego, wypierając z tej pozycji biżuterię, futro i zegarek. Ubrania znajdują się poziom niżej, co oddaje hierarchię wartości we współczesnej modzie.

Informacji o cenach w vitkAcu nie ma na wierzchu. Ciekawe, bo nawet w drogich sklepach za granicą ceny są na wystawie (poza najdroższymi jubilerami, gdzie bywają sześciocyfrowe) głównie dlatego, żeby personelowi nie zawracali głowy pytaniami ci, których i tak nie stać na zakupy.

Zapytałam. Bottega Veneta: od 4 tys do 30 tys, Yves Saint Laurent od 4 do 14, Likus Concept od jednego tysiąca ( ze Tshirt) do 20 za najdroższe rzeczy. W YSL także na dole są tylko torby, do ubrań trzeba zejść w dół (dziewczyna w bardzo wysokich szpilkach przymierza jeszcze wyższe szpilki). Dalej był Diesel i Gucci, Armani jeszcze nie otwarty.

Tzw. multibrandowym butikiem jest Likus Concept Storez zawartością marek bardziej niszowych, choć nie mniej drogich: Balmain, Ann Demeulemeester, Maison Martin Margiela, Rick Owens. Kolekcja zimowa jest na wyprzedaży – 30% zniżki. Ciuchy owszem fajne, ale najbardziej w koncepcie podoba mi się dekoracja. Ściany wyłożone są półkami ze starego drewna, na których ustawiono książki. Setki, tysiące książek. Polskie, zagraniczne, stare, stoją leżą w malowniczym nieładzie. Niezorientowanym w najnowszych trendach wnętrzarskich spieszę wyjaśnić, że obecnie książka jest najbardziej pożądanym przedmiotem dekoracyjnym, często zresztą dla ułatwienia występującym w postaci tapety. Parę metrów bieżących literatury dodaje prestiżu, podnosi status każdej przestrzeni, szczególnie sklepowej. Status nie finansowy, ale intelektualny, oczywiście. Niektórzy nawet mogą posunąć się do tego, żeby książkę przeczytać. Ciekawe, czy w Warszawie ubywa księgarni dlatego, że literatura przenosi się do butików z ciuchami?

Nie zadałam, personelowi pytania, czy dużo jest w vitkACu klientów, kto tu kupuje i jak idzie sprzedaż. Odpowiedzi nie spodziewam się, na takie pytania odpowiadają właściciele sklepików spożywczych, właściciele luks butików nigdy. Ktoś jednak kupuje, chociaż w całym obiekcie naliczyłam nie więcej, niż dziesięć osób. Jednak właściciele, krakowska rodzina Likusów szykują otwarcie następnych marek.

W listopadzie, poniżej informacji o otwarciu sklepu, internauta napisał, że przy wejściu do vitkAca powinno postawić się dwa luksusowe dobermany wyczulone na puste portfele. Rozszarpywałyby na miejscu każdego, kto nie ma stu tysięcy w kieszeni. Ja wyszłam cało, chociaż miałam w portmonetce tylko stówę.

Znalazłam się na zaimprowizowanej kolacji w niewielkiej grupie znajomych. Dwóch profesorów uniwersyteckich, szefowa wydawnictwa, redaktor naczelny ambitnego magazynu. – Telewizja jest beznadziejna, padło jednogłośne orzeczenie kolacyjnego gremium, niezbyt zresztą odkrywcze.

-Nie płacę abonamentu, nie będę finansować tego chłamu – dodali.

Z wypowiedzi wszelako wynikało, że coś tam jednak oglądają. A to wiadomości, a to film.

Zresztą praca każdego z nich wymaga orientacji w tym, co się dzieje w życiu publicznym. Czyli przynajmniej oglądania programów informacyjnych, bo nie sądzę, żeby chcieli skupić się na dziejach rodziny Mostowiaków.

Telewizja publiczna jest beznadziejna, komercyjna jeszcze gorsza, zgadzam się. W naszej rodzinie oglądamy ją, jak obliczyliśmy, mniej więcej 120 minut tygodniowo, czyli sporo mniej, niż wynosi średnia krajowa. Ale abonament płacę, ponieważ po pierwsze, uważam, że sam II program Polskiego Radia, którego jestem wierną słuchaczką, wart jest 199,80 zł rocznie. I wiem, że oni, jako rozgłośnia z kulturą i świetną muzyką obrywają najbardziej za tych, którzy nie płacą, bo na Woronicza i tak sobie poradzą.

Po drugie, według prawa, ktoś, kto ma telewizor i radio, płaci. Więc płacę. Jak chcemy mieć państwo prawa, to się do tego przyłóżmy sami. Niech wyznawcy „nieposłuszeństwa obywatelskiego” przysięgną, że nie mają telewizora, nie widzieli nigdy twarzy Kamila Durczoka, Piotra Kraśki i Moniki Olejnik.

W Polsce jest ponad 13 milionów gospodarstw domowych. W prawie każdym jest odbiornik TV i radio. Mamy 17 milionów samochodów osobowych, praktycznie w każdym jest radio, od którego też się należy abonament – oddzielnie, albo w ramach abonamentu domowego. Znam takich, co telewizora nie maja, radio mają wszyscy. Jeśli dwie trzecie użytkowników nie płaci, mamy do czynienia z nieposłuszeństwem obywatelskim na niespotykaną skalę.

- Zapłacisz abonament, obejrzysz wszystko za darmo w Internecie – to nowy pomysł prezesa TVP Juliusza Brauna. Rozśmieszyło mnie to – ten sam chłam oglądać, tylko w komputerze? Władze miotają się w pomysłach, czy odciągnąć nam te pieniądze od elektryczności czy od podatku. Może od ceny chleba, wszak tv to chleb powszedni.

Nie wiem, czy Martha Stewart nadal prowadzi swoje programy o gotowaniu i urządzaniu domu. Bardzo lubiłam oglądać je rano w telewizji amerykańskiej w czasie moich niezbyt licznych i krótkich pobytów w Stanach. Widziane z perspektywy polskiej były jak bajka, może z amerykańskiej to wygląda inaczej. To, co Martha robiła, radziła, jak gotowała, całe jej otoczenie, wszystko było nierealne. Jej kuchnia miała powierzchnię sali gimnastycznej, sama szuflada na trzepaczki do piany mieściła 15 rodzajów tego narzędzia.

Jej rady: żeby w kanapkach do szkoły wycinać różyczki i serduszka, bo wtedy dzieci chętniej jedzą (już widzę to o siódmej rano), na przyjęcie obszywać krzesła tym samym materiałem, co obrus i specjalnie uszyte serwetki… To wszystko było na pograniczu fantazji i absurdu.

Ale zaczynam się zastanawiać, czy z zachowaniem wszelkich proporcji, my również nie zmierzamy w stronę czegoś takiego. Przekonałam się o tym w czasie rajdu po sklepach internetowych z wyposażeniem domu, które zwiedziłam przed Bożym Narodzeniem szukając prezentów. Jako człowiek nowoczesny, choć nie taki znów młody, postanowiłam wszystkie prezenty kupić w tym roku w Internecie. Wycieczka okazała się kształcąca, ale wnioski były ponure. Okazało się, że w mojej własnej kuchni dysponuję wyposażeniem więcej niż ubogim.

Nie wiem, jak w tych warunkach zdołałam wychować troje dzieci nie zamorzywszy ich głodem.

Weźmy przyrządy służące do przygotowywania codziennych posiłków dla rodziny. Nie posiadam stalowej rękawicy do otwierania ostryg, noża do ostryg, ani narzędzia do krabów i krewetek. Jak mogłam tak długo obejść się bez młotka do homara oraz zestawu czterech widelców do owoców morza, nie wiem. Jakże inaczej wyglądałoby życie moich domowników, gdybym na przykład miała wykrawacz do ravioli kwadratowy i okrągły oraz nakładkę do lanych klusek ze szpatułką. Sznurek do pieczeni oraz pęseta do ości ryb są u mnie również na liście braków, chociaż jestem kobietą gotującą i piekącą od wielu lat.

Stosunkowo nienajgorzej przedstawia się u mnie wyposażenie w silikony, ale tylko dlatego, że dostarcza mi ich mieszkająca w Stanach przyjaciółka. Jak wiadomo, od kiedy przestali wypychać nimi biusty, trzeba było je zagospodarować. Ponieważ silikon wytrzymuje temperaturę do 340 stopni, okazał się idealny do kuchni. Nie mają Państwo jeszcze niczego z silikonu? To zaniedbanie należy nadrobić. Macie do wyboru: siateczkę do wkładania do garnka do gotowania na parze, zgrabne pudełeczko-trumienkę do przyrządzania ryby w piekarniku, parownik sitko do ułożenia na garnku, formy do ciasta, lejki, sitka do gotowania, rękawiczki kuchenne, podstawki pod garnek, łopatki do omletów…

Posiadacie jedna deskę do krojenia mięsa, chleba, jarzyn, ryb? Błąd. Dowiedziałam się, że powinnam mieć cztery, ponieważ wyżej wymienione produkty wchodzą ze sobą w niekorzystne interakcje (ciekawe czy w żołądku też). Dałam odpór eleganckiemu zestawowi czterech desek w etui, gdyż niestety nie miałabym tego gdzie postawić. Dalej – przyrząd (maleńki na szczęście) tareczka do pocierania czosnku. Dla tych, którzy czosnku nie tolerują, jedyne, co zniosą , to echo zapachu. Ale gdyby już jakiś desperat zdecydował się zjeść ząbek czosnku w całości, to niech pamięta, że na kawałeczki potnie go tylko okrągły przyrządzik na kółkach, specjalnie do tego przeznaczony. Mnie to się na razie nie udało, chociaż pocierałam kółkami wedle instrukcji, lecz zamierzam ćwiczyć…

Zanim przystąpimy do gotowania najzdrowszych dań z jarzyn i owoców zaopatrzmy się w specjalne przyrządy do obierania: pomarańcz, grejpfrutów, szparagów, marchewki, kiwi, czosnku, ananasa, jabłek (napędzany korbką), w szpikulce do kukurydzy oraz wycinak gniazd z jabłek i gruszek. Żeby sałaty miały finezyjny smak, niezbędny będzie siekacz do warzyw i ziół oraz shaker do sosów.

Jeśli po cebuli ręce brzydko pachną, nie ma sprawy: metalowe coś a la mydełko usunie zapachy.

Dobra gospodyni nie wyobraża sobie podania na stół truskawek nie wydrylowanych. Sprawę tę rozwiążemy zaopatrując się w drylownik do truskawek (jedne 15 złotych). Drylownik do wiśni przyda się przy konfiturach i nalewkach. Do sałaty proszę nie zbliżać się bez specjalnych nożyc, masło nabieramy wyłącznie przy użyciu profesjonalnego noża do rozprowadzania masła. Powinniśmy bezwzględnie posiadać także dwa oddzielne narzędzia tnące – jedno do otwierania torebek plastikowych, drugie do otwierania opakowań plastikowych.

Kuchnia polska jest bardzo smaczna, ale dzisiaj nowoczesna gospodyni wyznaje fuzję.

Przejdźmy zatem do kulinariów egzotycznych. Woka nie może zabraknąć w żadnej kuchni, podobnie jak silikonowej maty do sushi oraz stożkowatego naczynia do gotowania marokańskiej zapiekanki tajine. Polska kucharka powinna mieć także świadomość, że kluski krojone na maszynie do krojenia makaronu smakują inaczej niż krojone ręcznie. Tester do makaronu oraz duży nóż do pizzy zagwarantują, że goście nie zarzucą nam zacofania.

Panie i panowie! Święta wprawdzie minęły, ale będą następne. Czas zmodernizować kuchenny park maszynowy. A potem – do rondla! Chyba, że macie zamiar kupić coś gotowego albo iść do restauracji. Przecież to o tyle prostsze.

Pierwszą trudnością było przedarcie się przez kordon strażników, bo zaproszenie gdzieś mi przepadło w redakcji. Ale legitymacja prasowa, dwa telefony do organizatorów zadziałały i już po chwili stałam w marmurowym hallu Ambasady Rosji przy ulicy Belwederskiej. Marmury, kolumny, kandelabry, dywany (fabryczne), czyli palazzo in fortezza w stylu soc.

Nie przypuszczałam, że tu kiedykolwiek trafię, a już żeby na pokaz mody? – Witam państwa z przy tej świątecznej okazji, zapraszamy na pokaz letniej kolekcji firmy Potis&Verso, powiedział Aleksander Aleksiejew, Ambasador Nadzwyczajny i Pełnomocny Federacji Rosyjskiej w sali z kryształowymi żyrandolami, podłogami w mozaikę, stiukami oraz malarstwem pejzażowym.

Widownia, jak na pokaz mody, mało typowa. Nie ma Edyty Herbuś, Małgorzaty Kożuchowskiej ani Tomasza Jacykowa. Brak czerwonego dywanu i tłumu fotografów polujących na celebrytów.

W trzech rzędach siedzą panie w garsonkach (średnia wieku 50 plus), panowie z brzuszkami w garniturach. Ubiory w stylu nie wskazującym na większe zainteresowanie modą. Wokół słychać język rosyjski. Czy to korpus dyplomatyczny Rosji czy też staff handlowy, trudno powiedzieć. Atmosfera jest raczej poważna.

Pokaz zaczyna się punktualnie, zważywszy, na co najmniej godzinne spóźnienia na w-s-z-y-s-t-k-i-c-h tego rodzaju warszawskich imprezach (bo w Paryżu też tak jest – uważają polscy organizatorzy) jest sytuacją godną naśladowania. Wychodzą dwie modelki w letnich trenczach, za nimi przystojni młodzieńcy w ciemnych garniturach. Po czym następuje korowód letnich sukienek, spodni z bluzkami i garsonek. Różnokolorowych, dopasowanych do ciała, długości przyzwoitej. Piękne modelki przepleciono raz po raz młodzieńcami w szytych na miarę ubraniach firmy Norman. Pokaz kończy biała suknia ślubna z falbanami flamenco. Finałowa defilada modelek odbyła się w asyście bladych oklasków. Autor dzieła nie ukazał się publiczności, jak zwykle po pokazie.

Szkoda, ciekawe byłoby go zobaczyć.

Po czym publiczność z entuzjazmem udała się do sali bankietowej, gdzie czekały nakryte stoły. Podobno jesiotr był smaczny, sałatka jarzynowa takoż. Gorzej z dwudziestoma obrazami Joanny Sierki, na które można było rzucić okiem znad ryby. Tematyka baśniowo-realistyczna, mam wrażenie, że w galerii pani Napiórkowskiej cieszyłyby się dużym zainteresowaniem. Podejrzewam, że dla autorki rosyjskie zamówienie było kontraktem życia.

Rozumiem, że Ambasada nie musi znać się na modzie, nie tego od niej oczekujemy. Ale Panowie Rosjanie, od Was spodziewaliśmy się rozmachu na miarę Judaszkina. A zobaczyliśmy elegancję sekretarek w stylu środkowych lat 90. Poprawną lecz bezbarwną. Czy ten, kto ubrał modelki w granatowo-czerwono-białe sukienki z pasującymi do nich czerwonymi bucikami i torebkami, nie był nigdy w Zarze, H&M? Nie oglądał żadnego magazynu? Wystarczyłoby przejść się Nowym Światem, żeby stwierdzić, że to, co pokazała mołdawska firma Potis&Verso jest tym, co oglądamy w sklepach od lat.

Wiem, że są poważniejsze problemy: upadek Unii i euro, dług publiczny i brak autostrad.

Ale ja pochyliłam się dzisiaj nad sprawą trywialną: ceną męskich majtek. Nie żebym miała je kupić, nie mam nawet takiego zamiaru. Po prostu zaintrygowała mnie pewna reklama gatek marki Calvin Klein, która oferuje na nie zniżkę 85%. Skutkiem której rzeczone mają kosztować 9 zł. Brzmi zachęcająco, ale po bliższym przestudiowaniu anonsu, doszłam do wniosku, że firma wcale nie chce oddać slipków za 9 zł, tylko wręczyć nam bon zakupowy na tę sumę, abyśmy wstąpili do sklepu internetowego i wydali tam więcej. Po wejściu na stronę reklamującej się firmy dowiedziałam się, że gatki kosztują 90 zł.

Sprawa nie byłaby warta roztrząsania, gdyby nie parę rzeczy. Po pierwsze – pokrętna reklama, ale to już chyba standard, nikt nie liczy że będzie inna. Po drugie: majtki do pewnego czasu mężczyzna kupował sobie sam i nie musiały one być marki X lub Y. Do pewnego czasu. Bo oto w latach 80 projektant amerykański Calvin Klein wpadł na świetny pomysł. Że mianowicie owe ineksprymable (z francuskiego – część odzieży tak intymna, że nie do wymówienia) mogą być żyłą złota. Pod warunkiem, że na gumie grubymi literami napisze się markę, a spodnie zsunie tak nisko, żeby była widoczna.

Modę tę zapoczątkował przebój rapera Larry’ego Kinga „Gacie w dół”. Okazała się być bardzo na rękę projektantom, bo guma nagle stała się świetną ekspozycją logo. Pan Klein do reklam męskich majtek zatrudnił Marka Wahlberga, okazałej postury wokalistę pop. Wywołała ona parę skandali, gdyż anatomia męska była w nich przedstawiona dość naturalistycznie. To było lata temu, teraz nie do takich rzeczy przywykliśmy. Jednak wciąż Ameryka toczy kampanię przeciw „pants down”. Zabrał głos nawet prezydent Obama w MTV: – Nie wszyscy chcą oglądać wasze majtki. Jestem jednym z nich.

Spodnie podjechały w górę, ale logo zostało. Zaszpanować przed dziewczyną marką, to pokusa, szczególnie jeśli można kupić je niedrogo. Calviny zalały świat, u nas uchodzą wciąż za markę szpanerską.

Ale wracając do poważnych problemów. Ekonomista Alan Greenspan, były szef amerykańskiej Rezerwy Federalnej obserwując sprzedaż męskiej bielizny (w czasach gdy miał firmę konsultingową), doszedł do wniosku, że w dobrych czasach rosła, zaś w kryzysie gatki panowie nosili aż do zdarcia.

Kiedy w latach 60, moi rodzice oglądali w telewizorze Belweder Violettę Villas w zenicie jej popularności, podśmiewali się z jej strojów i całej maniery. -Czy to prawdziwe włosy? zastanawiała się mama. -Głos wspaniały, co za skala, mówił tata. Głosu nie potrafiłam wtedy docenić, ale mnie też, o ile pamiętam, jej stroje plastikowych księżniczek wydawały się groteskowe, chociaż podobno dziewczynki takie rzeczy lubią.
Teraz obejrzałam kilkadziesiąt zdjęć Violetty i kilka jej występów na you tube. W roku 1961, kiedy śpiewa w Sopocie piosenkę „Jeszcze nie czas” („ Jeszcze nie czas na spacery w letnią noc, trzeba najpierw zapoznać się z mamą i tatą… co to były za czasy) wygląda jeszcze całkiem normalnie, prawie standartowo, jak na owe czasy. Dopasowana błyszcząca suknia za kolana, białe szpilki, fryzura chałka w pionie i makijaż w stylu epoki, mocny, ale taki, pod którym widać jeszcze rysy twarzy – ładne usta, zadarty nosek, trochę zbyt niskie czoło. Violetta jest jeszcze debiutantką, trochę nieporadną, tak jak rozbrajająco nieporadna jest ówczesna stylizacja opery Leśnej. Właściwie żadnych dekoracji, tylko przed artystką stoi wazon z goździkami, jak na akademii z okazji rocznicy rewolucji październikowej. Jak to porównać z dzisiejszymi stroboskopami, technologiami i ciężarówkami sprzętu, to się człowiek uśmiecha. Skromne to były czasy, na miarę ówczesnego pierwszego sekretarza.
W roku 1970 Violetta też jeszcze wygląda jak człowiek, może już trochę bardziej wystrojona niż ówczesne piosenkarki, ale wtedy na scenie ogólnie prezentowano się na galowo, nie na rockowo jak dziś – w podartych T shirtach i sukniach z wymalowanymi wnętrznościami. Okulary, ładne usta, uśmiech. Talia osy, ładne nogi. Włosy, których masa jest jeszcze powściągnięta warkoczem czy kokiem.
Okres szaleństwa ubraniowego zaczyna się dopiero po Las Vegas. Violetta niknie pod naporem ozdobnych, nylonowych, straszliwie wydekoltowanych sukni i kabaretowego makijażu. Włosy, jej największy atrybut i największa duma, zamiast zdobić, swoją masą przygniatają niskie czoło i niewielką sylwetkę.
Violetta Villas była królową kiczu. Nikt nie usiłuje się nawet z tym spierać. Ale abstrahując od jej głosu, poziomu artystycznego piosenek, ograniczając się tylko do wyglądu, nie można nie przyznać, że w całym swoim megakiczu była całkowicie i rozbrajająco szczera. Te suknie, makijaże, te rzęsy kreowała sama według własnego wyobrażenia o tym, jak powinna wyglądać wielka gwiazda.
Nie miała agentki, stylistki, menadżerki, która ustawiłaby jej wizerunek zgodnie z oczekiwaniami targetu. Nie musiała mieć spiczastych piersi jak Madonna, szokować strojem z mięsa, jak panna Gaga. Nie musiała wypinać do fotoreporterów gołego tyłka jak lady Doda, po to tylko, żeby zwiększyć sprzedaż płyty, która jest klapą. Nie dała się pociąć chirurgom plastycznym, żeby upodobnili ją do Angeliny Jolie. Nie dała się, bo zajmując się bezdomnymi zwierzakami w swoim zapuszczonym domostwie całkiem straciła już kontakt ze światem.
Mam wrażenie, że fani ją kochali. Za to, jak śpiewała i za to, że była prawdziwa, nie wykalkulowana przez marketing, nawet jeśli bywało to groteskowe.

W samolocie do Nowego Jorku moją sąsiadką była jedna z tych amerykańskich grubasek, które od jakiegoś czasu stały się cechą charakterystyczną ludzkiego krajobrazu w USA. Była wysoka i tak gruba, że proces umieszczenia ciała między poręczami fotela przypominał u niej upchnięcie poduszki do mniejszej torebki plastikowej. Da się, ale trzeba ponaciskać z wszystkich stron i w końcu zawartość jakoś się wleje tam, gdzie trzeba. Nie muszę wyjaśniać, jak gospodarują przestrzenią Polskie Linie Lotnicze LOT. Tam upchnięcie pasażerów w klasie ekonomicznej jest majstersztykiem oszczędności miejsca, skutkującym maksymalną niewygodą pasażerów (w drugą stronę leciałam Lufthansą, było minimalnie lepiej). Moja sąsiadka nie tylko, że przelewała się ze swojego miejsca na moje, to jeszcze grzała jak piec. Temperatura wokół mnie spadała o kilka stopni, gdy owa pani udawała się do toalety.
Kilka razy różne linie lotnicze próbowały zmusić grubasy do płacenia za bilet podwójnie i za każdym razem propozycja upadała pod gromem oskarżeń o dyskryminację. Ale jeśli ktoś tu jest dyskryminowany, to nie sam otyły pasażer, lecz jego sąsiedztwo, któremu zabiera się zapłaconą i należną mu przestrzeń w samolocie. To jedno. A drugie – przecież za każdy kilogram nadbagażu płaci się grubą kasę. Ale za bilet ktoś, kto waży 50 kg i 120 kg płaci tyle samo. To w końcu niegrubas płaci drożej. Czy to nie dyskryminacja? I tak obcina się wszędzie, gdzie się da maksymalną wagę bagażu. Do Stanów można brać już tylko jedną walizkę, za drugą trzeba płacić.

Otyli bywają też bezczelni. Pasażer Air France wygrał z przewoźnikiem proces o dyskryminację. Ogrodził swoje miejsce w samolocie taśmą i udowodnił, że w tej przestrzeni się nie mieści, po czym zażądał od linii lotniczej rekompensaty. Tylko linie American Airlines odważyły się stwierdzić, że pasażerowie, których waga przekracza 250 funtów powinni być świadomi, że przewoźnik nie będzie w stanie zapewnić im wygody i powinni liczyć się z możliwościa wykupienia drugiego miejsca.. Ale większość przewoźników nabiera w tej sprawie wody w usta. Twierdzą, że nie mają na tę okoliczność wyznaczonych zasad.