Blog Rzeczpospolitej

Jasne jest, że minister czy premier nie mogą ręcznie kierować prokuraturą, poszczególnymi sprawami, ale odcięcie ich od najważniejszych informacji o prowadzonych sprawach byłoby przesadą w drugą stronę

Status prokuratora generalnego (ministra sprawiedliwości) jest dosyć precyzyjnie uregulowany. Mniej jasne są uprawnienia premiera, choć jako szef władzy wykonawczej powinien wiedzieć o najważniejszych śledztwach.

Szczególny prokurator

Zgodnie z art. 10 ustawy o prokuraturze prokurator generalny kieruje działalnością prokuratury: osobiście albo przez zastępców, wydając zarządzenia, wytyczne i polecenia. Decyzje te nie mogą dotyczyć konkretnych działań prowadzonych przez prokuratora w śledztwie. A więc takich jak: wszczęcie śledztwa, postawienie zarzutów, wniosek o tymczasowe aresztowanie, ustalenie wysokości kary, jakiej prokurator zażąda dla oskarżonego. Te ograniczenia dla prokuratora generalnego mają swoją historię. Wprowadzono je 14 stycznia 2004 r. w związku z planowanym wejściem Polski do Unii Europejskiej – wcześniej prokurator generalny nie miał takiego gorsetu. Mógł wydawać prokuratorom polecenia dotyczące śledztw. – Odebranie mu tych uprawnień miało odseparować działania prokuratorów od decyzji prokuratora generalnego, z natury rzeczy polityka – przypomina Krzysztof Parulski, prezes Stowarzyszenia Prokuratorów RP. Każdy prokurator jest ograniczony nadzorem przełożonych.

Niezależność ograniczona

Zgodnie z art. 8 ust. 2 prokurator ma obowiązek wykonywać zarządzenia, wytyczne i polecenia przełożonego prokuratora. Z tym, że polecenie dotyczące konkretnych działań w prowadzonym śledztwie prokurator przełożony musi wydać na piśmie, a na żądanie podwładnego uzasadnić je. W szczególnych przypadkach dopuszczalne jest przekazanie polecenia ustnie, z późniejszym potwierdzeniem. Jeśli prokurator nie zgadza się z poleceniem, może żądać jego zmiany lub wyłączenia go ze śledztwa. Jeżeli polecenie wydaje prokurator wyższego szczebla (inny niż bezpośrednio przełożony), a więc np. prokurator krajowy, nie może decydować o sposobie zakończenia postępowania. Zarówno w prokuraturze, jak i przed sądem. Prokurator przełożony może również przejmować sprawy prowadzone przez prokuratorów podległych i wykonywać ich czynności. Takie uprawnienia są związane z modelem prokuratury jako instytucji zhierarchizowanej.

Co innego decyzje, co innego informacja

Minister nie może jednak ręcznie kierować prokuraturą, poszczególnymi sprawami, zgadzają się wszyscy nasi rozmówcy. Nie ma wątpliwości, że minister sprawiedliwości może żądać akt i przeglądać je. Może również domagać się informacji o sprawach oraz kontrolować podwładnych, zwłaszcza jeżeli ma podejrzenia co do poprawności ich pracy. – Ów zakaz dla prokuratora generalnego, że nie może wydawać poleceń podwładnym, jako wyjątek powinien być interpretowany ściśle – uważa prof. Piotr Kruszyński, karnista z Uniwersytetu Warszawskiego. – Dlatego minister może być (a nieraz powinien) informowany o najważniejszych śledztwach. Nie rozdzierałbym też szat z powodu narad nad ważnymi śledztwami, nawet z udziałem premiera. Chodzi tylko o to, żeby nie zapadały tam konkretne decyzje, co prokuratorzy w określonej sprawie mają zrobić. Trudno też sobie wyobrazić, żeby o jakichś szczególnie ważnych postępowaniach nie był informowany premier – szef administracji, władzy wykonawczej. Ale zdaniem prof. Piotra Winczorka z Uniwersytetu Warszawskiego wniosek ten wynika nie tyle z konkretnych przepisów, ile z ogólnego usytuowania premiera. Mówimy oczywiście o ogólnych informacjach. Co ciekawe, ustawa o prokuraturze (art. 9 ust. 2) nakazuje prokuratorom okręgowym i rejonowym, z własnej inicjatywy bądź na wniosek jednostek samorządu terytorialnego albo wojewody, przedkładać im informację o stanie przestępczości i jej zwalczaniu w województwie, powiecie lub gminie (mieście, dzielnicy). Oczywiście ogólnych informacji.

Ten wpis powstał 21 sie 2007 o godzinie3:07 i jest dodany do kategorii: Opinie. Pod tym linkiem możesz sledzic komentarze do tego artykułu RSS 2.0 Możesz zostawić komentarz.